Tiglat-Pilesèr IIIn (745–727 aC) foguèt un dels màgers reis de l’epòca antica. Cambièt totalament l’administracion de l’empèri assirian en tot crear de provincias e gobernadors. A mai de conquistar un sens fin de païses. Segon qualcunes istorians foguèt lo vertadièr fondador d’Assíria coma poténcia regionala.
Segon l’istoriografia pus recenta lo sieu paire venguèt rei quand la guèrra civila èra generala après assassinar tota la familha reiala del rei anterior. Segon los istorians foguèt un rei nòu pr’amor que cap escritura parla dels sieus ancessors.
Las escrituras sus pèira descrivon totalament la siá epòca. Mas las sias conquistas seguisson un òrdre geografic e pas istoric. Pas dengun se revoltèt contra el. Dempuèi l’an 745 comença a atacar mai e mai Babilònia après sacar las montanhas dels Zagros.
Fin finala, Mabonassar, rei de Bailònia causiguèt pagar una tribut. Devessiguèt lo territòri en quatre pronvincias e i envièt gobernadors. Puèi mercejèt los dieus. Puèi ataquèt Nsamro e Mataa e tanben los mèdas. Los primièrs avián atacat Assíria las darrièras annadas. Après los conquistar i envièt gobernadors assirians.
En 743 aC assetgèt Arpad, capitala de Matilu e protegida d’Urartu. Quora aqueste estat l’ataquèt, calguèt se retirar lèu lèu. Fin finala, luchèt contra eles al prat batalhièr, ganhèt e tornèt assetjar Arpad. En 742 aC ataquèt e conquistèt Kummukhi.
Una conquista regionala
Totes los reis vesins se rendiguèron. Pas gaire reis de l’airal gausèron lo faciar. En 738 aC conquistèt part de Gurgum. Puèi se dirigiguèt al sud. Los reis de Hamath, Damasc, Israèl e Judà èran alara aliats. Amb 19 vilas estrangièras mai. Mas Assíria conquistèt Hamath. I envièt 30.000 colons assirians. Mas calguèt tornar l’atencion a Urartu, ara revoltat.
Poguèt pas conquistar la capitala malgrat qu’ataquèt un an e autre, fin finala, Toglat-Pileser IIIn, en 727, li reconeguèt la independéncia. En 734 conquistèt lo territòri de Síria franc de la siá capitala, Damasc. Sonque demorava Gaza abans d’Egipte.
Quora assajava de conquistar Judà en 736 moriguèt malaut. Abans aviá envasit Israèl. Après aquò far envièt un armada al nòrd d’Aràbia ont la reina Samsi pagava pas lo tribut. Après la ganhar en batalha i envièt un gobernador. En 732 aC conquistèt Damasc. Un an après calguèt enviar una armada a Babilònia, ara revoltada. I ganhèt 55.000 esclaus.
En 730 aC conquistèt la capitala de Babilònia. En 728 èra nomenat nòu rei de Babilònia. Après l’an 727 aC se sap pas pus res d’aqueste rei. Moriguèt en 727 aC coma rei d’assíria, Kishshati, Babilònia, Sumèr e Acad e dels quatre costats de la planeta. Lo sieu filh Salmanassar Vn Lo sieu filh Jotam foguèt nomenat rei mas foguèt aucit doas annadas apuèi.
La Redaccion
Fotografia principala: Britishmuseum/CC
