Christian Andreu

Miquèu de Montanha (1533-1592) ei encara ua de las figuras mei importantas de la Renaishença gascona e europèa. Sovent ei presentat coma autor de literatura francesa mès la sua pensada, lenga e rasigas son gasconas. Montanha bastiguèt una òbra immortau dens lo sòn castèth de Perigòrd, Los Ensages (Essais). Un tractat que modelè l’esperit contemporanèu […]

Segon plusors expèrts, Internet ja es mòrta, pr’amor qu’es bòts ja visitan plan mai la meteissa que non los umans. Los umans ja sèm una minoritat en Internet. Las donadas pòdon o demostrar. Es pas l’IA sola. Segon Matthew Prince, dirigent de Cloudflare, los agents de l’IA ja an demanat plan mai poder navegar de […]

Ongan foguèt descobèrt que las particulas microscopicas de plastic que consumissèm sens o saber pòdon desencadenar d’inflamacions cerebralas e damatges ligats a l’Alzheimer e al Parkinson. Çò que representa un grèu dangièr per la santat dels umans. Aital, recèrcas novèlas suggerisson que los microplastics —uèi plan presents als aliments, l’aiga e quitament la povera domestica— […]

Se ditz de l’IA que farà créisser la productivitat, que metrà fin a cèrts emplecs, que poirà cambiar l’economia. Mas se ditz pas gaire que l’IA poiriá tanben tuar la produccion umana sus Internet, mai que mai per çò que tanh als numerics.  Mantuna ipotèsi coma la del bòsc escur o  encara la de l’Internet […]

Hè apuprètz 400 milions d’annades, eth paisatge terrèstre semblaue estranh e fòrça baish. Es plantes ja auien gessut en dehòra dera aigua mès encara demorauen orizontaus. Nat esqueleta podie sostier-les. Eth mon vegetau ère solament ua tapís verd de bèri uns centimètres de nautada e pro. Mès lèu es plantes trapèren ua solucion: era lignina.  […]

Pendent la fin del quatren millenari abans la nòstra era, lo flume Nil foguèt testimòni del primièr estat centralizat de la planeta. Pendent de sègles, lo territòri foguèt devesit entre lo Naut Egipte, al sud e de tradicion pastorala ; e lo Bas Egipte, al nòrd, un delta dobèrt sus de rotas comercialas. Aquela fractura […]

La santat publica es, uèi lo jorn, en risc, pr’amor d’una crisi complèxa e dangierosa, benlèu la pus dangierosa dempuèi la pandemia de la COVID 19. En Congo i a l’epicentre de l’espandiment del virus Ebola  que ja provoquèt l’alarma generala de l’OMS. Es lo dètz-e-seten cop en l’istòria d’aqueste país centreafrican que i a […]

Era vida neishec ena Tèrra ara hè 3,8 miliards d’annades. Es prumèrs organismes viui sigueren plan simples e demorauen enes oceans. Sonque dempús sigueren colonizadi es continents. Mès tard encara era vida tanben conquistèc es cèus. En aquera epòca es diferentes espècies comencèren a colonizar toti es ecosistèmes e vieren mès diuèrsi. Un des grops […]

Sovent, los europèus parlan de la conquista e del colonialisme de las poténcias europèas en America. Se pòt arribar de conéisser cèrtas guèrras contra los indigènas americans que finiguèron en tragèdias. Mas se parla pas gaire d’autres continents que poguèron patir tant o mai de damatge de part dels europèus. Un d’aqueles cases es la […]