Es vertat que se pòt viatjar mai lèu que la velocitat de la lutz? Aquò depend. En 1905, Albert Einstein diguèt que non mas teoricament se poiriá far se i a pas de massa. D’efièch, l’escuresina ja viatja (teoricament) mai rapidament que la lutz. L’escuresina es l’abséncia de fotons e ara una còla de cercaires a volgut mesurar aquesta velocitat dins l’Institut Tecnologic d’Israèl Technion, a Haifa.
Los cercaires an pogut aital concentrar de ponches escurs dins las ondas de lutz. Son coma de pichons voids dins una onda d’amplitud zèro. Tanben son coneguts coma ponches zèro justament per aiçò. Son basicament de zònas d’escuresina totala dins un camp de lutz.
Los ponches crèan de vortèxes, coma un remolin dins un flume que se pòt aital desplaçar encara mai rapidament que lo quite corrent del flume. Segon aquesta perspectiva, la velocitat d’aqueles ponches seriá tecnicament superluminica, çò es superiora a la lutz. L’estudi es publicat dins lo numeric Nature.
Un movement superluminic
«La teoria ja predisiá que las singularitats opticas pòdon aver un movement superluminic, çò diguèron los cercaires. Aürosament avèm pogut confirmar l’acceleracion d’aqueles ponches.» Mas o poder demostrar foguèt pas aisit. Calguèt utilitzar un sistèma microscopic unic al Mond.
Per ansin, amb de lasèrs e de sistèmas optomecanics, los cercaires poguèron registrar una velocitat plan nauta. En mai d’aquò, l’experiéncia se debanèt sus un fuèlh de nitrur de bòr ont las ondas de lutz venon d’ondas de lutz-son, tanben conegudas coma polaritons.
Aquestas quasiparticulas combinan lutz e matèria e son mai rapidas que lo son, mas tanben fins a 100 còps mens rapidas que la velocitat de la lutz quand son dins lo void. Es dins aquel estat que los cercaires poguèron espepissar los vortèxes de ponches escurs que despassavan la velocitat de la lutz.
«L’Univèrs a de leis per tot tipe d’ondas, coma las ondas sonòras o encara los fluxes de fluids e tanben de sistèmas complèxes coma los superconductors», çò diguèt Ido Kaminer, que dirigiguèt l’estudi. Aürosament, aqueles cercaires an pogut demostrar que, dins l’escuresina, i a cèrts ponches, que pòdon viatjar mai lèu que la lutz. Estonant, non?
La redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.
