Home ISTÒRIA

ISTÒRIA

ETH MUSÈU D’ARAN (2)

Christian Andreu
0
Era Fabrica dera Lan en Vielha mos mòstre eth procès d’industrializacion que viuec eth territòri aranés dedicat ara produccion textila, en tot tier en compde eth hèt qu’era ramaderia coma provedidora de matèria prumèra deth sector a estat capitau entara economia aranesa ath long dera istòria. Es descripcions der escrivan e viatgèr Francisco de Zamora […]

MOSSÈN JUSÈP CONDÒ ENA PREMSA CATALANA

Christian Andreu
0
Eth gran poèta aranés publiquèc abituaument es sues creacions literàries ena premsa dera epòca, coma ua manèra de hèr a conéisher era sua òbra, fòrça includida ena tradicion romantica deth sègle XIX. Tres sigueren es publicacions a on Mn Condò publiquèc basicament era sua produccion en lengua catalana, damb ortografia prefabriana. Parlam des revistes “L’Atlàntida”, […]

ETH MUSÈU DERA VAL D’ARAN (I)

Christian Andreu
0
Entà toti aqueri que volguen conéisher era istòria, era cultura e es tradicions d’Aran, ua visita ath MUSÈU DERA VAL D’ARAN ei obligatòria. Reaument, aguesta infrastructura culturau se compòse de tres edificis: era sedença centrau en Vielha, era TOR DETH GENERAU MARTINHON (en un bastiment d’estil arquitectonic gotic), era CASA JOANCHIQUET DE VILAMÒS e era […]

WILLIAM ADAMS E LO SHOGUN

Christian Andreu
0
Una seria de TV d’uèi remembra plan lo film de la decada de 1970 : Shogun. Es plan polit la veire, mas l’istòria tanben demòstra que lo viatge de Williams Adams a Japon en l’an 1600 foguèt reala e que venguèt una persona plan pròcha de qui seriá puèi lo nòu shogun d’aquel país. E, […]

LA MÒRT D’ENRIC IV

Christian Andreu
0
Pendent tot lo sieu regne, lo monarca francés Enric IVn (nomenat Nòste Enric al Bearn) cambièt la sieuna fidelitat a la fe catolica o calvinista segon las circonstàncias. Cossí diguèt: “París val plan una messa”. Nascut calvinista, proclamèt l’Edicte de Nantas, qu’assegurava la libertat religiosa al Reialme de França e autrejava libertat e proteccion als […]

LA DECAPITACION DELS IBÈRS

Christian Andreu
0
Aquestas darrièras annadas, avèm pogut veire de decapitacions terroristas a la television. La tòca es pas autra que far paur als enemics politics o territorials. Aital se balha una imatge de paur e orror amb los caps copats. Mas aquò es pas brica nòu car los nòstres ancessors, los ibèrs de la peninsula Iberica e […]

LOS PRIMIÈRS INDOEUROPÈUS

Christian Andreu
0
La celèbra cultura de Yamnaya (o Yamna) foguèt una cultura de la region situada tre los flumes Bug, Dniester, e Ural  pendent los sègles 34 e 26 abans lo Crist. Foguèt descobèrta per Vasily Gorodtsov pendent d’excavacions arqueologicas debanadas en 1901. Lo nòm a coma origina lo biais de sepelir dels Yamnaya, pr’amor qu’aquela paraula en rus vòl […]

MN JUSÈP CONDÒ SAMBEAT, ETH POÈTA D’UN PÒBLE (I)

Christian Andreu
0
Mossen Josèp Condò Sambeat ei considerat eth gran poèta d’Aran, e era sua òbra se place pera sua magnitud literària entre es d’auti grani escrivans europèus e a qui plan soent se compare damb eth catalan Mossen Cinto Verdaguer, pera semblança entre es produccions de cada un e era sua dedicacion ara vida religiosa. Era […]

UNA NÒVA VISION SUS LA FEMNA PREÍSTORICA

Christian Andreu
0
Dempuèi la naissença de las sciéncias qu’estudian la Preïstòria, es sempre estat considerat que lo mascle de nòstra espècia se n’anava d’un biais jornadièr caçar, mentre que la femna demorava a l’ostal en tot esperar l’arribada de l’òme amb qualque preda caçada. Mas, dempuèi lo començament del sègle XXI, es arribada una nòva manièra de […]