PALEONTOLOGIA – Sapiéncia.eu

DINOSAURES DETH PIRENÈU ; PARARHABDODON ISONENSIS

gener 27, 2026

Aué es Pireneùs son un vertadèr tresaur paleontologic. Es espècies descorbides demòstren que Catalonha (e dilhèu lèu Aran tanben) a un patrimòni plan ric a nivèu paleontologic. Ua des espècies non hè guaire descorbides ei Pararhabdodon isonensis, que viuec hè apuprètz 70 milions d’annades e qu’aué ei clau entà compréner eth genre des adrosaures europèus. […]

PALEONTOLOGIA

L’ARTIC, NE HÈ PAS GUAIRE TEMPS

gener 25, 2026

Christian Andreu

+10

Uei cal parlar de com l’environament cambiè au long deus sègles en diferentas regions de la planeta, com adara l’Artic. Pr’amor que, solament hè 23 milions d’annadas (e n’ei pas arren a nivèu paleontologic) l’Artic n’èra pas un desèrt de glaç com uei, mes un vertadèr paradís de verdura que pas gaires umans actuaus reconeisherén. […]

PALEONTOLOGIA

ARENYSAURUS, UN DES DARRÈRS DINOSAURES PIRENENCS

gener 21, 2026

Christian Andreu

Quan pensam en dinosaures, soent pensam tanben en desèrts o sèuves e prats. Mès enes Pirenèus maugrat qu’aué son montanhes, non siguèren tostemp atau. Èren diferentes hè 66 milions d’annades, pr’amor que siguec un des darrèrs lòcs on i auèren dinosaures en Euròpa. E alavetz es Pirenèus èren ua amassada d’isles. Des dinosaures que i […]

PALEONTOLOGIA

ABDITOSAURUS KUEHNEI, ETH GIGANT PERDUT DES PIRENÈUS

desembre 15, 2025

Christian Andreu

En Palhars Jussan, en Pirenèus catalans, ua còla de paleontològs descorbic non he guaire fossils d’ua naua espècia de titanosaure, jamès trapadi abans en Euròpa. Eth dinosaure siguec nomentat Abditosaurus kuehnei, e es sues rèstes son excepcionaus pr’amor deth sòn bon estat. Abditosaurus siguec classat coma un des darrèrs erbivòrs gigants deth sud europèu que […]

PALEONTOLOGIA

D’ESTEGOSAURIDES EUROPÈUS

novembre 25, 2025

Christian Andreu

Es estat descobèrt lo cran estegosauride mai complet d’Euròpa en Teròl, Aragon. Segon los panleontològs, es lo cran mai complet jamai trobat a Euròpa e aquò permet tornar escriure l’istoria evolutiva dels estegosaurides. La tròba foguèt publicada al numeric Vertebrate Zoology per una còla de paleontològs de la Fundacion Conjunto Paleontologic de Teròl-Dinópolis. De nòvas […]

PALEONTOLOGIA

T.REX, PLAN MAI LENT QUE ÇÒ QUE SE PENSAVA FINS ARA

setembre 28, 2025

Christian Andreu

S’es parlat plan del màger tiranosaure predator que visquèt pendent lo Cretacèn (e pas lo Jurassic coma ditz lo film). Es estat sovent descrich coma una bèstia gigantassa que podiá aténher los 40 km/h. Mas divèrses estudis scientifics demòstran que Tiranosaurus rex podiá pas córre a mai de 20 km/h. De recents estudis encara an […]

PALEONTOLOGIA

LOS SUPERPREDATORS EN AUSTRÀLIA FOGUÈRON LOS MEGARAPTORS

agost 21, 2025

Christian Andreu

Una còla de paleontològs ven de descobrir un tipe de predator amb d’arpas gigantescas. La descobèrta poiriá provocar de cambiaments dins l’istòria de l’evolucion de la planeta pr’amor que cambiariá la plaça dels raptors dins l’environament; aquestes serián estats de superpredators e pas solament de pichons predators –comparats amb d’autres predators màgers–. Los fossils son […]

PALEONTOLOGIA

DINOSAURES QUE ROCONAVAN

agost 17, 2025

Christian Andreu

Malgrat que ja foguèt anonciat en Sapiéncia en agost de 2016, de nòvas pròvas confirmarián que i aguèt plusors espècias de dinosaures que rugissián pas, mas que roconavan coma los aucèls. La confirmacion d’aquel fenomèn arribèt ara pr’amor que foguèt descobèrta una segonda espècia de dinosaure que roconava e que rugissiá pas. Lo fossil, trapat […]

PALEONTOLOGIA

ES PALEONTOLÒGS DESCORBISSEN UA NAUA ESPÈCIA D’ESLASMOSAURE FÒRÇA ESTRANHA

juny 11, 2025

Christian Andreu

Er elasmosaure aurà coma nom Traskasaura sandrae, e hège enquia 12 m de longada. Ère un tipe de plesiosaure que demoraue ena mar deth Cretacèu, ara hè 85 milons d’annades. Totun, tanben auie ua estranha mescla de caracteristiques primitiues e derivades e açò hè d’aguest elasmosaure ua espècia fòrça diferenta des autes elasmosaures. Eth fossil […]