Era isla d’Skye ei era major isla des isles Hebrides d’Escòcia. Eth cèntre ei controlat pes montanhes Cuillin, fòrça rocalhoses. Encara aué non se sap segur quina poirie èster era origina deth sòn nom. Siguec ocupada durant eth paleolitic e dempús tanben per tribús cèltes coma es Pictes e es Gaels. Dempús encara i arribèren es vikings que cerquèren d’integrar-se en país a trauèrs d’unions damb familhes com es MacLeod o es MacDonald. Des de 1266 era isla demorèc jos soberaneitat escocesa pr’amor deth Tractat de Perth. Enquia alara auie estat norvegiana.
Damb era revòuta des jacobins en sègle XVIII i auèc un trincament deth sistèma de clans ena isla pr’amor qu’arribèren naus proprietàris de bòries d’oelhes e era populacion viec mès petita. En 1700 i auien 2.000 abitants. En 1900 sonque 9.000 e d’aguesti ua tresau part parlen encara aué gaelic escocés.
Es principaus indústries d’Sky son eth torisme, era agricultura, era pèsca e era husta. Era major ciutat ei Portree, capdau dera isla. Eth clima ei suau mès tanben umit e i a fòrça vent durant tota era annada. Era fauna dera isla ei celèbra pr’amor qu’encara i a agles daurades, cèrvis ròis e saumon. Era flòra ei dominada per bruc.
Ua origina misteriosa
Eth libre Ravenna Cosmografia parle des abitants d’Sky coma Scitis o Scetos, que tanben siguèren nomentats ena òbra de Ptolomèu. Poirie èster qu’era paraula Skitis siguèsse ua paraula cèlta entà nomentar « damb ales » en tot hèr referéncia ara montanha centrau dera isla qu’a ales entà espandir-se per tota era isla.
Sky siguec coneishuda pes vikings coma Skid e en norvegian coma Skuy. Eth sòn nom en gaelic ei An t-Eilean Sgitheanach. Era isla a 1.656 km2 e ei era dusau isla mès granda d’Escòcia dempús des isles de Lewis e Harris. Maugrat açò solament hè 1000 km de longada.
Es rèstes paleontologiques deth Jurassic son importantes. En nòrd d’Sky siguèren trapades ròques e rèstes de hè 166 milions d’annades. Eth prumèr dinosaure descorbit arribèc en 1982. Ère un terapòd. Mès uassi trapadi en 1992 èren de grani terapòds, e sauropòds e d’auti (stegosaurus).
Portree a 2.264 abitants. Broadford, qu’ei ua auta ciutat importanta en èst dera isla e Dunvegan en nòrd-oèst. Uig ei eth pòrt entàs ferris que van as Ebridas Exterioras, entre Dunvegan e Portree. Era rèsta dera populacion que demòre mesalèu apròp dera còsta. Eth clima qu’ei moderat. Es temperautres en ivèrn son de 6,5 ºC e de 15,4ºC en estiu. Eth vent arrèste eth creishement de plantes mès nautes. Es vents pòden arribar plan as 128 km/h. Era mejana de pluèja annadèra son 2.000 mm maugrat qu’èth nòrd ei mès sec. Es prumèrs umans i arribèren durant eth paleolitic hè apuprètz 12.500 annades. Mès endauant es pòbles comencèren a fortificar-se.
Es prumèrs abitants coneishudi d’aguesta isla sigueren es pictes. Bères ues pèires damb gravats pictes sigueren trapades d’aquera epòca. En sud, siguec creat eth reiaume de Dál Riata. E er eròi Cú Chulainn practiquèc era lucha damb era guerrèra Scáthach tanben en Sky. Es norvegians controlèren era isla enquia 1266. Es clans mès importants dera isla dempús dera marcha des norvegians sigueren es MacLeod e es Macdonald. Des der an 1389 Donald Macdonald controlèc tota era isla. Durant es sègles XVI e XVII era isla siguec scenàri de diuèrses luches entre es diferents clans.
En 1745 Flora MacDonald sauvèc eth prince Carles Stuart des hannoverians. Coma monuments importants cau destacar eth Castèu de Dunvegan, eth Castèu d’Armadale, e es rèstes des castèus deth clan MacDonald. Pendent eth sègle XIX era isla patic hami. E des de 1886 era armada anglesa controlèc era isla pr’amor des peticions deth pòble ara ora de dar tèrres. Era populacion dera isla solament arribèc as 13.702 abitants en 2011.
Encara en 1975 eth 75% des abitants dera isla parlauen gaelic escocés. En 2001, totun, aguest nivèu ère de solament deth 31%. Es Ebrides son situades enes Higlands. Eth sòn representant mès celèbre en Parlament britanic en Londres qu’ei eth liberal Angus MacDonald. Era economia ei dividida entre era administracion, era educacion e era salut. Tanben i a restaurants e hotels. Eth torisme ei important. S’i produsís whisky. Ere pèsca encara ei importanta maugrat qu’en declin. Eth Pònt d’Sky siguec daurit peth prumèr còp en 1995. Tanben i a un aeropòrt.
Un des poètes mès coneishudi ei Sorley MacLean. Tanben ei celèbra era fauna dera isla, damb faucons, agles, e d’autes espècies d’audèths. Tanben i a fòrça espècies d’audèths marins, com es cormorans. Tanben i a conilhs e lèbres, gats sauvatges e salmon e martes. Tot amassa hè dera isla d’Sky ua des isles mès curioses e polides des ebrides escoceses. Eth sòn paisatge, maugrat que sense bòsqui, ei estonant, e remembre que non cau anar luenh en Euròpa entà poder visitar bèth un des darrèrs tresaurs geografics d’aguest continent.
Era Redaccion
