Home ISTÒRIA ERA ORIGINA DETH PUNET
ERA ORIGINA DETH PUNET
0

ERA ORIGINA DETH PUNET

0

Era sciéncia descorbic qu’era origina deth punet s’aurie desvolopat pr’amor d’un ancessor de nòsta espècia que viuec hè milions d’annades. Toti es grands monards aué se dan punets. Tanben toti es ominids. Segon un nau estudi realizat pera Universitat d’Oxford, eth prumèr ancessor que comencèc a dar punets demorèc ara hè entre 21,5 e 19,9 milions d’annades.

Malgrat que mès espècies se dan punets açò, tanben pòt èsser un problèma pr’amor que se pòden transméter malauties mès non ofrís cap ventatge entà subervíuer. Enquiara es cercaires non auien estudiat es punets. Ara ua còla de cercaires volec tornar bastir era sua istòria evolutiua.

Hè fòrça milions d’annades

Es resultes son qu’es punets son dats hè fòrça milions d’annades. Un ancessor nòste, que viuec ara hè entre 16,9 e 21, 5 milions d’annades n’ei eth responsable. Tanben es neandertalians se dauen punets. Açò se sap pr’amor qu’es neandertalians compartien micròbis a trauèrs dera saliva e tanben eth materiau genetic. E açò hè pensar que tanben dauen punets.

Non totes es cultures dera planeta dan punets.

« Qu’ei eth prumer còp que i a ua còla de cercaires qu’estudie eth punet, Çò didec un des sòn sautors. E demòstre era grana diuersitat de toti es primats quan cau practicar eth sèxe ». Entà açò poder har prumèr calec determinar se qué ei un punet. E siguec definit com un acte non agressiu dat damb era bòca.

Dempús es cercaires amassèren donades dera istòria dera literatura mondiau on se pòt liéger qu’es es umans an vist monards que se dauen punets. Açò inclutz chimpanzes, bonobos e orangotans.  Dempús arribèc ua analisi estadistica d’aguestes donades e calec anar 10 milions d’annades mès enrè entà poder compréner era origina deth punet.

“Auem amassat era biologia evolutiua damb donades de conducta e podèm díder qu’eth punet ei fòrça, fòrça ancian, çò didec Sturat West, dera Universitat d’Oxford. E forme part dera conducta sociau collectiua des espècies escandilhades d’ominids mès tanben dera espècia actuau ».

Un acte non universau

Totun, non totes es cultures dera planeta dan punets. Non ei un acte universau. Segontes aqueri cercaires, « maugrat que semblarie ua conducta universau, solament se pòt confirmar qu’ei comun en 46% des cultures umanes, mès non enes autes, çò didec Catherine Talbot, der Institut de Tecnologia de Florida».

“Es societats umanes son fòrça diferentes e pr’amor d’açò non se pòt díder que dar punets sigue un acte universau. Aguest estudi ei solament eth camin que cau seguir entà poder descríuer era sua origina, çò didèren es cercaires. Er estudi siguec publicat ena revista  web  Evolution and Human Behavior.

Era Redaccion

Christian Andreu Nasquèt a Barcelona en 1972, estudièt jornalisme a l’Universitat Autonòma de Barcelona e son especialitat es la politica internacionala. Parla uech lengas dont l'occitan. A publicat lo libre Art i Lletres a Horta-Guinardó e a collaborat totjorn amb de jornals catalans, bascos e occitans coma La Veu del carrer, El Punt, Egin, A vòste e Jornalet. Es maridat, a dos enfants, Jana e Roger, e demòra a Reus.