Malgrat l’importància de Narbona pendent l’epòca romana e visigotica, devèm pas desbrembar d’autras vilas lengadocianas coma Besièrs. Segon las cronicas lo territòri foguèt conquistat definitivament après la batalha del 8 d’agost de l’an 120 aC amb la victòria del general roman Fabius e una granda quantitat de gals mòrts pendent l’afrontament e nomenat tot lo territori al començament amb lo nom de “Volsci”.
Pauc après la fondacion de la Narbona romana, los nòus governants envièron la siuena setena legion dirigida pel general Fonteius amb la tòca de crear una nòva colònia a l’actuala Besièrs e que recebèt al començament lo nom latin de “Colonia Septimanorum”, coma aumenatge a aquela setena legion.
Una vila abans gala
Besièrs existissiá coma vila gala, e los romans après la conquista, bastiguèron una de nòva sus las rèstas de l’anciana, e coma èra lo sieu modus operandi, la nòva vila gaudiguèt d’una sèria de nòus bastiments que repetissián los modèls arquitectonics a tot l’Empèri Roman. Segon qualques opinions, lo meteis paire de l’emperaire Tibèri, nomenat “Tibèri Claudi Neron” (lo sieu nòm mostrava gaireben totes los governants de Roma) foguèt l’encargat de “dessenhar” l’estructura urbanistica del Besièrs roman. Per la siuena situacion geografica, pròcha a la còsta, mas tanben de Narbona, en la confluéncia de dos flumes, l’Òrb e lo Liron, mas tanben per la siuena riquesa agrària, amb de gigants camps de vinhas e d’olius, lo sieu desvolopament e la siuena connexion (comerciala) amb l’Empèri serián fòrça desirats dempuèi Roma.
E vertadièrament trobam una economia prospèra e una nauta qualitat de vida pendent l’epòca romana dins la vila. Un ancian provèrbi latin demostrava aquela reputacion de Besièrs amb l’afirmacion “Si Deus in terris, vellet habitare Biterris” (Se Dieu descendèsse a la tèrra, voldriá demorar a Besièrs”). A las cronicas romanas trobam una infinitat de noms per nomenar la vila, que demòstran tanben l’interès que desvelhava Besièrs en los cronicaires e los intellectuals de l’anciana Roma e tanben d’epòcas posterioras pendent la Nauta Edat Mejana.
Lo geograf grèc del sègle I aC Estrabon la nomenèt “Asphales”, que poiriam tradusir per l’expression “fòrta pel sieu assentament”, en referint la siuena ubicacion geografica. En desconeissent las causas, mas amb una possibla meteissa raïtz lexicala, d’autres nòms serián “Bottera” del geograf de la primièra mitat del sègle I Pomponius Mela, “Betteroe” de l’escrivan e general Plini lo Vièlh (sègle I), lo geograf e scientific egipcian Ptolemèu (sègle II) “Baïtira”, lo filosòf, politic e escrivan Senèca (sègle I) “Blitera”, lo lingüista Estève de Bizanci (sègle VI) “Baïtarra” e en doas medalhas d’inscripcions amb lo nom de “Beterraton”. Besièrs, una vila romana fòrça romanizada, que viviá dins de l’influéncia de Narbona, mas que manteniá simultanèament una evidenta autonomia e un pròpri desvolopament dins de l’Empèri.
Un article de Francesc Sangar*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.
