L’ORIGINA DELS ESLAUS FOGUÈT UCRAÏNA

Christian Andreu
0
Segon un nòu estudi genetic, tota la populacion eslava europèa auriá coma origina la region d’Ucraïna e lo sud de Bielorussia. Aquela origina datariá de 1500 abans lo Crist. Foguèt un periòde de cambiament, plan restacat amb la naissença de las primièras tribus eslavas europèas. Pasmens, fins ara i aviá pas cap d’acòrdi dins la […]

LA NAISSENÇA DE NÒVA YORK (1624)

Christian Andreu
0
La qüestion sus l’origina reala d’una granda vila coma Nòva York a una responsa plan singulara, pr’amor que çò qu’uèi es la vila estatsunitenca de Nòva York aguèt pas una origina anglesa mas olandesa. E òc, aquela vila, al sègle XVIIn, foguèt creada e bastida pels olandeses. E demorèt aital pendent mai de 40 ans […]

LO DANGÈR ENTÀ LAS FÒCAS

Christian Andreu
0
Maugrat qu’Euròpa podó sauvar ne hè pas guaire decadas las darrèras fòcas europèas, adara ei tornada la màger miaça sus aquera espècia . E se Euròpa hè pas arren lèu, las tres espècias de fòca europèa patirán l’escandiment lèu. Pr’amor que i a de mei en mei miaças sus las tres espècias de fòca europèa […]

INAUGURACION DERA DELEGACION DER IEA – AALO A BARCELONA

Christian Andreu
0
Polit acte d’inauguracion dera delegacion der Institut d’Estudis Aranesi – Acadèmia Aranesa dera Lengua Occitana en Barcelona eth passat diuendres 3 d’octobre. A compdar d’ara, era capitau catalana gaudirà d’ua major preséncia dera lengua occitana-aranesa e dera sua cultura. Er occitan ei lengua oficiau en tot Catalonha des der an 2006, e aguesta dubertura en […]

AUMENATGE A JANE GOODALL (1934-2025)

Christian Andreu
0
De temps en temps morís una persona que, mai qu’una persona, semblariá un àngel. Es lo cas de Valerie Jane Goodall (1934 – 2025 ), primatològa e antropològa anglesa que demorèt tota la siá vida en estudiar los chimpanzés e que diguèt al mond que los animals son los nòstres fraires e que sèm solament una espècia animala mai […]

L’OCEAN NE PÒT PAS PUS

Christian Andreu
0
Los animals marins ne pòdon pas pus amb la temperatura tròp nauta de l’ocean, çò soslinhan los darrièrs rapòrts environamentals. Segon aquestes, las bacterias tanben serián grèvament afectadas, e cal remembrar que son responsablas, d’esperelas, de mai de fotosintèsi que las plantas terrèstras. La bacteria Prochlorococcus, per exemple, es responsabla de la color de l’ocean […]

LA REVÒLTA DE LOS “CASCAVÈUS”

Christian Andreu
0
Pendent lo sègle XVIIn èran abitualas las revòltas popularas pels assages de limitar los dreches tradicionals dels territòris istorics. Ais de Provença visquèt una, la Revòlta dels “Cascavèus”, coma consequéncia de las imposicions fiscalas del govèrn francés l’an 1630. La cort de París aviá de besonh mai d’intradas e decidiguèt concentrar a l’administracion reiala lo […]

UN VACCIN ENTAUS COALAS

Christian Andreu
0
Lo governament australian que confirmè, fin finau, la creacion d’un vaccin contra la terribla malaudia de la clamidia, que patí la populacion de coalas d’aqueth continent. La malaudia, demora dejà mei de dètz annadas e qu’ei uei un vertadèr hlagèth dens aquera espècia marsupiau pr’amor que provòca de gravas e dolorosas infeccions urinàrias, d’infertilitat, víer […]

UNA INDEPENDÉNCIA DEVESSIDA: ÍNDIA, PAQUISTAN E CEILAN

Christian Andreu
0
Après decadas de lucha (mai o mens) pacifica, l’Índia atenguèt lo compromís de Granda Bretanha per accedir a l’independéncia, quand finiguèsse la Segonda Guèrra Mondiala. Mas la situacion del soscontinent indian èra enòrmament complèxa. L’Índia coloniala incorporava dos aisses, l’administratiu e lo religiós. Dins del primièr, lo territòri èra devessit en regions dirèctament governadas per […]

T.REX, PLAN MAI LENT QUE ÇÒ QUE SE PENSAVA FINS ARA

Christian Andreu
0
S’es parlat plan del màger tiranosaure predator que visquèt pendent lo Cretacèn (e pas lo Jurassic coma ditz lo film). Es estat sovent descrich coma una bèstia gigantassa que podiá aténher los 40 km/h. Mas divèrses estudis scientifics demòstran que Tiranosaurus rex podiá pas córre a mai de 20 km/h. De recents estudis encara an […]