Lo governament australian que confirmè, fin finau, la creacion d’un vaccin contra la terribla malaudia de la clamidia, que patí la populacion de coalas d’aqueth continent. La malaudia, demora dejà mei de dètz annadas e qu’ei uei un vertadèr hlagèth dens aquera espècia marsupiau pr’amor que provòca de gravas e dolorosas infeccions urinàrias, d’infertilitat, víer òrb e la mort de l’animau.
A tot aquerò que cau somar la crisi climatica actuau, que provoquè de granas pèrtas d’abitat en tot lo continent. Los coalas que tanben pateishen hèra accidents dab autos a las rotas australianas, sustot, aus estats de Quennsland, Nova Galas deu Sud e lo capluòc australian. Pr’amor de tot aquerò lo governament australian confirmè que l’espècia ei de cap a s’escandilhar despuish 2022.
Solament en sud-èst de Queensland la populacion deus còalas que tombè a 16.000 especimèns. Segon ua majoritat de scientifics los coalas, actuaument, que son mensh que non ger e que cau cercar ua possibla sortida entà l’espècia. E donc qu’ei adara quan lo governament australian creè lo prumèr vaccin entà lutar contra la clamidia en çò de las coalas. Lo vaccin qu’estó desvolopat pendent mei d’ua decada e adara qu’estó autorizada.
Ua decada entà la desvolopar
Lo vaccin qu’estó creat per cercaires de l’UniSC, l’Autoritat Australiana de Plagas e Medicaments Veterinàris australiana e que poirà despuish adara estar enviada a tots los territòris e estats australians a escala nacionau entà ensajar de protegir ua espècia plan vulnerabla. Los coalas donc poiràn recévre aqueth vaccin en ospitaus de fauna mes tanben en clinicas veterinàrias e tanben a la medisha natura, pr’amor que i aurà pas nat limit dens la soa distribucion.
Segon lo governament australian lo vaccin que serà balhat solament un còp aus coalas e que serà clau pontuaument d’arrestar las divèrsas infeccions que provòca la malaudia de la clamidia dens aquera espècia. Que cau pensar qu’uei, mei de la mieitat deus coalas que’s moreishen en Austràlia qu’ei pr’amor d’aquera grèva malaudia.
“Lo vaccin navèth qu’ei clau pr’amor que’s pòt pas capturar un coala dus còps, çò soslinhèn los cercaires. Lo vaccin pòt redusir la mortalitat de las coalas en mei d’un 65%”. Aquesta qu’ei ua malaudia solament patida per adultes e qu’arriba aprés la copula reproductiva. Los coalas mes joens, totun, tanben la pòden patir abans de nèisher, quan enqüèra son dens la mair. Dinc a adara solament èran utilizats antibiotics que, totun, n’arrestavan pas l’arribada de navèras infeccions e que provocavan de problèmas digestius aus coalas ara ora de minjar huelhas d’eucaliptus. E aquò, sovent entrainava la mort deu coala per hami.
L’estat de Queensland australian qu’ei un territòri qu’a uei un 70% de la populacion de coalas dab clamidia. Lo governament d’aqueth estat tanben balhè lo son supòrt au vaccin navèth pr’amor que la tòca ei sauvar l’espècia. “ Que cau suenhar la nosta fauna e assegurar que los nostes hilhs tanbe pòden véder aqueths animaus beròis a la natura, dit lo ministre australian de l’environament, Murray Watt. Segon lo ministre, lo vaccin que costè 76 milions d’euros, ua chifra que lo governament australian balhè entà ensajar de sauvar los coalas. Totun, divèrs expèrts qu’avisèn que cau mei d’argent entà poder enviar lo vaccin a tot lo continent.
Los cercaires adara que vòlen balhar lo vaccin a cèrtas populacions de coalas en situacion grèva de Queensland e de Navèra Galas deu Sud pendent la fin de 2026. Segon los expèrts que cau adara poder enviar lo vaccin ad aqueras populacions e lèu, pr’amor que lo risc de disparicion de l’espècia dens aqueths estats ei plan reau. E pr’açò adara demandan mei d’argent. “Que i a hèra populacions de coalas que son en declin, ce digón, mes la situacion que pòt” canviar dab lo vaccin navèth. Que cau soviéner que la populacion actuau de coalas dens aqueths dus estats australians ei de 224.000 coalas a Queensland e 525.000 coalas en Navèra Galas deu Sud.
La Redaccion
Aquesta cronica suu Ràdio País : https://soundcloud.com/radio-pais/natura-un-vaccin-entaus-coalas?in=radio-pais/sets/natura
Fotografia principau: Mathias Appel/CC.
