Après decadas de lucha (mai o mens) pacifica, l’Índia atenguèt lo compromís de Granda Bretanha per accedir a l’independéncia, quand finiguèsse la Segonda Guèrra Mondiala. Mas la situacion del soscontinent indian èra enòrmament complèxa.
L’Índia coloniala incorporava dos aisses, l’administratiu e lo religiós. Dins del primièr, lo territòri èra devessit en regions dirèctament governadas per l’administracion coloniala britanica e regions qu’èran, teòricament, regnadas per de princes qu’aufrissián aumenatge a la Corona britanica e que administravan lors territòris respectius en totas las competéncias intèrnas. A aquela situacion devèm somar qualques vilas litoralas qu’èran jos la sobeiranetat portuguesa, coma Goa, Damao e Diu, dempuèi l’epòca de las descobèrtas geograficas (sègle XVI).
La granda devession
Dins de l’ais religiós, la populacion se dividissiá entre l’Indoïsme e lo Bodisme (un 90% de la populacion totala) e l’Islam, amb una predominança de cada religion segon la region. Lo sòmi del Mahatma Gandhi d’una Índia joncha veniá impossible, e per evitar de futuras tensions, l’independéncia devessiguèt lo territòri en tres nòus estats independents. Sièis milions de personas emigrèron cap a una autra region, segon las cresenças religiosas.
Índia, amb una estructura federala, amb capitala a Nòva Delhi, en reconeissent l’indi e l’anglés coma lengas oficialas de tota l’Union, e après d’autras lengas mai en lo domeni regional. La complexitat de la meteissa Índia independenta pòt èsser verificada amb la siuena Constitucion (dètz mil articles!!!). Los ancians monarcas autoctòns, qu’avián servit l’Empèri Britanic per conservar l’estatus, perdèron lors principats, qu’èran incompatibles amb una Índia republicana independenta.
Paquistan, un estat qu’aviá pas existit anteriorament, e devessit entre lo territòri occidental e l’oriental (la província de Bengala) de majoritat musulmana, amb capitala a Islamabad. L’an 1974 lo “Paquistan oriental” atenguèt l’independéncia de l’occidental, amb lo supòrt implicit d’Índia, en venent la nòva Republica de Bangladèsh, amb capitala a Dhaka.
L’isla de Ceilan, amb capitala a Colombo, de majoritat bodista, mas al nòrd amb una importanta preséncia musulmana, e que mantenguèt als monarcas britanics coma reis de Ceilan. Aquela situacion cambièt amb la reforma de l’an 1972, e la proclamacion de la Republica de Sri Lanka.
Índia reclamèt la sobeiranetat de las vilas portuguesas de la còsta e dempuèi l’an 1954, comencèt una granda tension amb qualques episòdis de violéncia e los assages portugueses d’aufrir una ampla autonomia a aquelas vilas dins l’Empèri Portugués. L’an 1960 lo Tribunal Internacional de Justícia de l’Haia reconeguèt la sobeiranetat portuguesa, mas lo govèrn indian acceptèt pas aquela resolucion e l’an següent ocupèt e incorporèt aquelas vilas a l’Union (amb una granda autonomia).
Dempuèi l’independéncia, tres còps s’an afrontat dobertament Índia e Paquistan (ongan las doas, poténcias nuclearas), sustot per la sobeiranetat de la region de la Caixmir. Se l’Índia coloniala foguèt un mosaïc complicat, lo procès d’independéncia del soscontinent indian mostrèt tanben una granda complexitat.
Un article de Francesc Sangar*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.
