Maugrat qu’Euròpa podó sauvar ne hè pas guaire decadas las darrèras fòcas europèas, adara ei tornada la màger miaça sus aquera espècia . E se Euròpa hè pas arren lèu, las tres espècias de fòca europèa patirán l’escandiment lèu. Pr’amor que i a de mei en mei miaças sus las tres espècias de fòca europèa que poirén provocar lo son fin lèu.
Atau, e maugrat çò que hè pensar que las fòcas demoran en environaments plan hreds, enqüèra i a fòcas a l’Atlantic bèlga e tanben au mediterranèu, mes que son los darrèrs especimèns que facian ua crisi de mei en mei piéger. Que son la fòca grisa, la fòca comuna e la fòca monje mediterranèa, espècias protegidas per l’Union Europea de faiçon legau. Ne pòden pas estar caçadas o lo lor abitat destrusit. Mes adara arriban de navèras miaças.
A l’estat espanhòu e a Grècia, per exèmple, l’activitat umana que provòca de mei en mei problèmas a las fòcas qu’enqüèra i a. L’urbanizacion de la còsta entrainè chifras de populacion alarmantas: solament demoran 1.000 especimèns de fòca monje mediterranèa en Grècia. Lo torisme massiu qu’envadeish las soas espugas e la pèsca industriau tua detzenats de fòcas joenas au fonz de la mar.
Totun, cèrts estudis realizats per la Societat Elenica de la Fòca Monje confirman que n’i a adara mei qu’abans pr’amor que pòden estar vistas en lòcs on abans n’i avèvan pas, com daubuas plajas pròchas a Atènas. Despuish acerà la fòca monje mediterranèa que migrè a Albània, Eslovènia, Croàcia e Montenegro. Mes estar mei près deus umans tanben entraina mei de risc entà l’espècia.
En d’autas regions europèas, per contra, i a de mei en mei fòcas mortas a la còsta. En Belgica solament en 2024 estón trobadas 72 fòcas mortas. Hèra d’eras que’s morín pr’amor deus hialats deus pescaires. En Irlanda, que tanben estón trobadas dinc a 430 fòcas mòrtas solament en 2023. E la chifra continua de créisher. Segon mei d’un estudi aquò passaré pr’amor que i a de mei en mei tempestas a la zòna.
Lo torisme, n’ei un factor
Lo torisme tanben n’ei ua causa. Los toristas qu’ensajan de har fòtos au comtat irlandés de Kerry, e aquò que provòca la migracion de hèra especimèns. Qualcunas fòcas, enqüèra qu’estón fusilhadas volontariament peus umans. Totun, lo governament irlandés qu considèra uei que la situacion actuau de la fòca dens aqueth país ei miélher qu’abans, maugrat qu’ei pas bona. Çò que vòu pas díser que la situacion seja maishanta. En país com Irlanda solament i demoran 10.000 fòcas.
A Groenlàndia, d’un aute costat, los inuit, indigènas de l’isla, enqüèra caçan fòcas de faiçon tradicionau. E divèrs produits que pòden estar venuts dens l’Union Europèa de faiçon legau e hèits dab parts de fòca. Qu’ac pòden har los inuit d’aquera isla e d’autas comunautats indigènas. Los viatjaires tanben pòden crompar aqueths produits. Enter 2019 e 2022 Dinamarca importè d’ailà mei de 40.000 pèths de fòca.
En mei de Dinamarca, la caça de fòcas qu’ei tanben legau en Suècia, on quasi 7.000 fòcas estón caçadas en 2022. Tanben se debana aquò en Finlàndia, on mei de 3.000 fòcas estón caçadas los darrèrs temps. Totun, en Dinamarca se considèra que la fòca comuna e la fòca grisa an de populacions que creishen.
Dens autes país, com Grècia, los toristas arriban mei e mei près de las fòcas monje. Maugrat que pòden pas estar destorbadas. Acerà, com a l’estat espanhòu, las populacions de fòcas monje que son estudiadas de faiçon annau dab fòtos, dab satellits o enqüèra dab cameras dab infraròges.
E adara daubuns estudis confirman que la miaça piéger poiré estar la contaminacion marina. Hèra fòcas qu’estón trobadas nafradas pr’amor de hialats o pr’amor de microplastics, que provòcan de grèus problèmas a la santat reproductiva de l’espècia. En mei d’aquò, tanben i a contaminacion acustica e lo bastiment de parcs eolics. Au mediterranèu lo torisme que provòca la migracion d’abitats segurs entà las fòcas. E lo cambiament climatic qu’entraina ua mar de mei en mei cauda. Aquò que provòca mensh lòcs on poder suenhar plan las fòcas petitas joenas.
En Belgica, d’organismes com NorthSealTeam tribalhan cada dia entà suenhar fòcas nafradas peus hialats de pèsca industriau. En Dinamarca qu’ei estudiat com pòt afectar lo torisme ad aqueras espècias. E En Grècia qu’estó bastit un Cèntre de Recuperacion de Fòcas ne hè pas guaire. L’estat espanhòu e Portugau que tribalhan amassa dab Marròc e Mauritania entà suenhar mélher las fòcas, mes que cau tostemps mei d’argent e hèra cercaires an dejà criticat aqueth tipe d’ajuda pr’amor que shens aqueth, las fòcas poirén desaparéisher lèu deu nòrd african.
Segon divèrsas organizacions ecologistas europèas, l’Union Europèa qu’ei plan lenta ara ora de protegir mélher las fòcas e òm non susvelha se la lei ei aplicada. Se las fòcas comunas e grisas son de cap a se recuperar, la fòca monje mediterranèa, que poiré desaparéisher lèu. Adara l’Union Europèa a sheis ans entà demostrar com suenhè las fòcas europèas e se aquò ne s’i escàdia pas, i aurén grèvas sancions aus país qui’us protegeishen pas, mes ne vau pas díser que las medishas fòcas dilhèu ac poiràn pas véder pr’amor que seràn pas mei enter nosauts.
La Redaccion
Aquesta cronica suu Ràdio País : https://soundcloud.com/radio-pais/natura-lo-danger-enta-las-focas?in=radio-pais/sets/natura
Fotografia principau: Charles J. Sharp/CC.
