De pensar a l’oxigèn es pensar a des forèstes, selvas o bòsques verds. Mas l’origina de l’oxigèn es plan luènha pr’amor que se forma al nivèl microscopic dins l’ocean. Lo fitoplancton son d’algas marinas que, mercés a la fotosintèsi, produson d’oxigèn. L’oxigèn que respiram. E aqueste es un procès que depend, encara, del fèrre.
De cercaires de l’Universitat de Rutgers an publicat un estudi dins lo numeric Proceedings of the National Academy of Sciences, ont se confirma que lo fèrre es un ingredient unic al Mond per tal de produire d’oxigèn. E tanben avisan sus cossí lo cambiament climatic pòt cambiar aquel procès.
Lo fitoplancton es a la superfícia dels oceans e a un ròtle clau dins l’environament. Per mejan de la fotosintèsi càmbia l’energia solara en energia quimica, libèra d’oxigèn e absorbís de CO2. Es a dire que forma l’atmosfèra e que tanben es la basa de la cadena alimentària marina de tota la planeta.
Lo krill manja de fitoplancton e servís tanben de noiridura al peissum, a las fòcas, als pingüins e a las balenas. De cambiar la produccion de fitoplancton vòl doncas dire cambiar tota la cadena alimentària marina. Per Paul G. Falkowski, biològ, “lo 50% de l’oxigèn que respiram a per origina l’ocean ». Podèm doncas subreviure sens oceans en bona santat ?
Un element abondós
Lo fèrre es un element plan abondós sus la planeta mas dins los oceans es tras que limitat. Lo fitoplancton n’a de besonh per poder bastir lo sistèma molecular que permet d’efectuar la fotosintèsi. La majoritat del fèrre proven del vent que transpòrta de fèrre dels desèrts als oceans. Tanben a per origina la fonda de glaç dels glacièrs.
Aquò crèa de zònas oceanicas fòrça ricas en nutriments mas tanben plan paures en vida fotosintetica puèi que i a pas gaire de fèrre. La cercaira Heshani Pupulewatte demorèt 37 jorns en mar e mesurèt la fluorescéncia del fitoplancton. Aital comprenguèt que se produtz la fotosintèsi se l’energia solara ven quimica. Si que non, se met de lum fluorescent.
Estudiar aquel lum voliá dire estudiar la fotosintèsi e se i aviá de fèrre dins l’airal. Se i a pas de fèrre, fins a un 25% de las proteïnas qu’absorbisson la lutz solara demòran isoladas e pòdon pas cambiar l’energia. Çò que vòl dire que lo fitoplancton pòt absorbir la lutz mas pas produire d’energia nòva.
E i aurà mai de fluorescéncia e mens d’oxigèn. Es sonque se i a tornarmai de fèrre que lo procès torna foncionar. Aquò ven de la manca de fèrre e explica perqué los oceans pòdon pas pus produire d’oxigèn a cèrtas epòcas. Quand lo fitoplancton morís, una part del carbòni absorbit s’enfonza dins l’ocean. Se i a pas de fèrre, mai de CO2 demòra dins l’atmosfèra. E lo clima s’escalfa.
Lo cambiament climatic actual es a mand de cambiar los nivèls de fèrre dels oceans pr’amor de cambiaments dins los vents. E aquò pòt èsser dangierós per totes. Alenarem parièr, mas l’ecosistèma marin serà plan mai paure, amb mens de fitoplancton, mens de krill e mens de balenas, de fòcas o de pingüins. E aquò tanben pòt provocar de crisis economicas regionalas localas importantas.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.
Fotografia principala: Jesse Wagstaff/CC
