LO MONDE DEUS DAUFINS

Christian Andreu
0
I a mei d’ua espècia de cetacèu dab dents a la planeta. E aquò includeish mantua espècia de daufin e deus marsopats, lo caverat, las balènas dab bèc e enqüèra dus tipes diferents de balènas blancas, que son lo narvau e la beluga. Totas aqueras espècias an dents. Las granas balènas non an dents, pr’amor […]

LO PRIMIÈR NÒM DE L’ISTÒRIA UMANA

Christian Andreu
0
Un dels documents pus importants de l’umanitat es pas cap epopèia istorica o cap tractat de filosofia nimai una declaracion religiosa. Es una lista de escambis d’òrdi da fa mai de 5.000 ans e dins aquesta i a çò qu’es considerat coma lo primièr nòm de l’istòria mondiala. Es pr’amor d’aquò qu’aquel tèxt es important. […]

LAS MÀGERS ESPÈCIAS MAMIFÈRAS DEU MONDE

Christian Andreu
0
Uèi i a pas solament vita terrèstra a la nosta planeta. Tanben n’i a aus oceans, qu’enqüèra an vita animau e vegetau, maugrat la gigantesca pression umana. Ací tanben demoran las màgers espècias animaus de la planeta pr’amor que i a daufins mes tanben balenas que, maugrat estar lo màger animau deu monde, tanben son […]

PREDATORS PICHONS

Christian Andreu
0
Restacats  amb d’autras familhas de dinosaures predators carnivòrs, los dromeosaurides son, benlèu, qualcunas de las familhas de dinosaures pus desconegudas encara uèi lo jorn. Los dromeosaurides, pasmens, èran plan rapids, nhacavan lèu e avián d’arpas estonantas. Qualcunes paleontològs arribèron a dire que foguèron pus dangieroses encara que los terapòdes. Una de las espècias d’aqueste grop […]

LO VOLNU MATHA, UNA LENGA AUTOCTÒNA

Christian Andreu
0
Lo yolŋu matha vòl dire «la lenga dels yolŋus» e es un ensemble de lengas parladas pels indigènas australians del nòrd-èst de la Tèrra d’Arnhem, en Austràlia. Lo grop inclutz fins a 6 lengas que pòdon, al lor torn, èsser devesidas en fins a 30 variantas clanicas o dialectalas e qu’an un cèrt gra d’intercompreneson. […]

FAMILHA DE GIGANTS

Christian Andreu
0
Malgrat qu’es un dels dinosaures pus celèbres, Diplodocus apertenguèt a una granda familha de sauropòdes que s’espandiguèt per tota la planeta; los diplodocides. Divèrsas espècias demorèron, coma Diplodocus, en America del nòrd, mas pendent lo Jurassic superior evolucionèron plan e s’espandiguèron per d’autres continents. E aquò malgrat la pensada dels cercaires, que sospechavan qu’un dinosaure […]

L’ARRIBADA DEU VIBRE A CATALONHA

Christian Andreu
0
Èra question de temps. L’an 2005 lo biologista Juan Carlos Ceña qu’estudiava lo vison europèu au fluvi Aragon e constatè que i avèva quauquarren de nau. Que i avèvan arbos talhats e hemsas pro especificas, çò qu’un asimant de la natura poiré trobar apròp d’ua comunautat de vibres. Mes n’i avèvan pas vibres a la […]

LA DESCOBÈRTA DE L’ARTIC

Christian Andreu
0
La region polara foguèt explorada per l’òme europèu des de l’Antiquitat. Uèi aquò sembla impossible. I arribèron pas sonque los braves òmes del nòrd, los vikings. D’autras nacions, plan mai meridionalas (e mediterranèas) tanben lo visitèron. Pasmens, pendent fòrça sègles tornèron amb la mateissa responsa; i a pas res ailà, sonque glaç e freg. E […]

MAMIFÈRS ÒC, MAS MARINS

Christian Andreu
0
Qualcunas de las espècias mamifèras melhor adaptadas a la vita marina que son las fòcas, los otarids e los mòrses. Que son espècias que non entran pas guaire en l’ocean e que prefereishen demorar en tèrra entà s’i reprodusir en còstas o islas isoladas de pèira o glaç. Las tres espècias o grops d’espècias de […]

L’ESCRITURA PUS ANCIANA

Christian Andreu
0
Los cercaires ara se demandan se lo chinés es pas benlèu la lenga pus anciana de la planeta. La descobèrta d’una escritura plan anciana sembla d’o confirmar. Se poiriá que lo chinés foguèsse la lenga escricha pus anciana del Mond? Segon aquela descobèrta, l’ipotèsi qu’afirma que l’escritura espeliguèt a l’encòp en divèrses lòcs del Mond […]