La region polara foguèt explorada per l’òme europèu des de l’Antiquitat. Uèi aquò sembla impossible. I arribèron pas sonque los braves òmes del nòrd, los vikings. D’autras nacions, plan mai meridionalas (e mediterranèas) tanben lo visitèron. Pasmens, pendent fòrça sègles tornèron amb la mateissa responsa; i a pas res ailà, sonque glaç e freg. E aquò entraïnèt cap interés posterior.
En l’an 330 aC un grèc de Massalia – çò qu’uèi es la vila provençala de Marselha – nomenat Piteas, se n’anèt al nòrd d’Euròpa. Lèu crosèt las colomnas d’Hercules, virèt vèrs lo cap Albium (Finisterre) e arribèt a la Granda Bretanha (alara Albion). Aprés daissar endarrièr las illas Shetland e Orcadas, arribèt a una tèrra nomenada Tule. Piteas la situèt a 6 jorns al nòrd d’Albion e foguèt descrita coma “la mar del fred”. Benlèu èra Islàndia o las illas Feroe o encara Norvègia. Uèi pas dengun pòt o dire amb seguretat.
Mas aprés aquel viatge los grècs començèron a saber que la Tèrra èra pas plana pr’amor que i avián pòls. Ne parlèt Eudoxi de Cnide e puèi Pitagoras. La tèrra pus septentrionala foguèt nomenad Arktos. Lo pòl opausat Antarktikos.
Ja al sègle V abans lo Crist doncas los grècs ja ne parlavan. L’endrech èra conegut amb lo nòm d’Iperborea e Erodòt diguèt qu’ailà i avián fins a 8 meses amb un fred qu’òm podiá pas suportar. Los romans, per contra, daissèron pas cap descripcion de cap viatge a l’Artic, maugrat saber plan on èra. Aimavan pus la calor.
Los exploradors nordics
En l’an 986 Eric lo Ròge sortiguèt d’Islàndia amb 25 vaissèls e 3.000 òmes, femnas e mainatges amb la tòca de colonizar America. Sonque i arribarián 14 vaissèls. L’istòria demostrèt que i arribèron pr’amor que i trobèron orses polars e còrnas de licorni (narval). Contactèron amb los inuit e i comerçièron mas la menaça skraeling provoquèt qu’abandonèsson, fin finala, aquelas colonias.
Labrador foguèt nomenat Markland o la Tèrra de las Forèsts. Tèrranòva èra coneguda coma Viland (pr’amor que i avián vinhas). Tot un mond glaçat pendent fòrça meses cada an e on subreviure èra plan malaisit.
Foguèt la violéncia (totjorn segon las sagas vikingas) que provoquèt una situacion de crisi aprés una autra. Aperaquí l’an 1200 lo clima cambièt e lo freg venguèt mai intens. A Euròpa lo prètz de l’evòri tombèt e sens aquel comèrci los escandinaus de l’Artic començèron a patir un declin demografic. Puèi arribèt a Euròpa la Pèsta Negra.
Quan aquesta finiguèt i avián pas pus europèus a l’Artic e la region foguèt desbrembada durant sègles fins a gaireben la fin del sègle XVIII. Uèi, totun, l’arqueologia demostrèt que fòrça objèctes vikings foguèron trapats en l’an 1977 a l’illa canadiana d’Ellesmere, situada al Cèrcle Polar Artic.
Segon semblariá, un grop de caçaires escandinaus i auriá arribat des de Groenlàndia e i aurián passat l’ivèrn, aperaquí l’an 1100 o 1200. Tanben foguèt trobada aprés una pichona estàtua d’evòri realizada per inuits. Representava un europèu vestit coma un monge, çò que demostrariá que los inuit e los escandinaus ja se coneissián ara fa mai de 1000 ans.
La Redaccion
