FAMILHA DE GIGANTS
Malgrat qu’es un dels dinosaures pus celèbres, Diplodocus apertenguèt a una granda familha de sauropòdes que s’espandiguèt per tota la planeta; los diplodocides. Divèrsas espècias demorèron, coma Diplodocus, en America del nòrd, mas pendent lo Jurassic superior evolucionèron plan e s’espandiguèron per d’autres continents.
E aquò malgrat la pensada dels cercaires, que sospechavan qu’un dinosaure amb aquelas mesuras (cal pensar qu’un especimèn adult podiá plan far fins a 27 mètres de longor) podiá pas aver estat real pr’amor d’un pés tras que gigantàs. Segon plusors paleontològs de començament del sègle XX sonque podián demorar dins l’aiga. Mas, puèi, d’autres cercaires confirmèron que, a 10 mètres de prigondor dins l’aiga, la pression d’aquesta tanben l’auriá aucit. A la fin del sègle XX, totun, i aguèt un acòrd scientific general qu’afirmava que demorèron mailèu en terrens umits o paluns, mas pas dins l’aiga.
Lo cran de diplodocus èra plan long e lo mòrre tanben. Las nasicas èran situadas plan endarrièr, gaireben jós los uèlhs. Sonque aviá dents a la part anteriora de la maissèra, malgrat que totjorn n’avián de nòvas. Lo còl èra refortit amb cinc vertebras sodadas. Qualcunas sosespècias avián una linha d’espinas ponchudas al long de tota l’esquina.
Un còrs, malgrat tot, leugièr
Malgrat tot çò que podem pensar, diplodocus sonque pesava 10 tonas pr’amor que fòrça vetebras èran vuedas. La coa èra tras que longa per aver mai d’equilibri (73 vertebras). La fin de la coa èra utilitzada, segon qualcunes cercaires, per se defensar dels predators, mas aquesta ipotèsi es pas acceptada per totes los paleontològs. Segon d’autres encara, èra usada per aver mens temperatura corporala.
Per ansin, uèi es conegut que sauropòdes coma Apatosaurus, Mamenchisaurus o Seismosaurus foguèron familha pròcha de diplodocus. N’i aguèt en America del nòrd mas atanben en Africa, America meridionala o Asia. La majoritat d’aquestas espècias demorèt, mai que mai, pendent lo Cretacèu. Apatosaurus (abans nomenat Brontosaurus) èra parièr a diplodocus, amb de mesuras semblablas mas plan mai fin. E lo còl èra plan mai fòrt. Mamenchisaurus, per contra, foguèt trapat a Mamenchi, China, e mesurava fins a 25 mètres de longor. Aguèt 19 vertebras cervicalas e sonque lo còl fasiá 15 mètres de longor.
D’autras mesuras aguèt Seismosaurus. De’n primièr se pensèt que mesurava 50 mètres de longor. Uèi se pensa que sonque 35 ! Se aquò foguèt real foguèt l’animal pus long de totas las epòcas de la planeta. Uèi una de las caracteristicas pus tipicas dels diplodocides, çò es la situacion corporala de las nasicas, èran pas jos los uèlhs mas en davant del mòrre. Aital podián analisar plan las aulors de lor environament per poder trobar lèu un possible predator. Maugrat que n’avián pas gaire.
La Redaccion
