Uei que volem que parlar de Tidestromia oblongifolia, ua planta que demora au desèrt de Val de la Mort, aus Estats Units, e qu’a ua caracteristica totaument estonanta, pr’amor que pòt créisher mei dab temperaturas extrèmas que la rèsta d’èstes vius, que non pòden pas suportar e que’n huégen. En efèit, qu’ei ua de las plantas que mei temperatura a la planeta pòt suportar, pr’amor que ressuscita quan aquesta ei près de 50ºC.
Aquera planta susprenent qu’estó estudiada per cercaires de l’Universitat de Michigan que descobrín que s’adapta plan a las temperaturas gigantas per cambiaments a la soa fotosintèsi. Las lors cellulas que’s reorganizan e los gèns que començan d’activar la foncion de proteccion. Tanben càmbia la clorofila, que contunha de produsir energia. La sciéncia cred que poiré ajudar a crear plantas que poscan subervíver hautas temperaturas pr’amor deu cambiament climatic.
Tidestromia que demora a la Val de la Mort de Califòrnia, on los estius la temperatura abituau ei de 48,8 ºC. Non cau pas díser que dab aqueras temperaturas pas dengun pòt subervíver, mes Tidestromia que pòt o har plan. Pr’acò qu’ei ua planta excepcionau, quasi unica au monde. E ne hè pas que subervíver, pr’amor que ressuscita.
Amb condicions extrèmas
Tidestromia oblongifolia, donc ajudè e plan los cercaires a descobrir com la vita pòt contunhar, a còps, maugrat las hautas temperaturas. La soa descobèrta, actuaument, pòt har pensar qu’ajudarà a crear un listat entà ajudar a subervíver las futuras colhitas.
Dens l’estudi, publicat au numeric Current Biology, Seung Yon Rhee e Karine Prado confirmèn que Tidestromia ressuscita dens las condicions mei duras d’aqueth desèrt. Qu’ac pòt har pr’amor que càmbia lo son sistèma de fotosintèsi entà resistir lo possible damnatge de la calor deu desèrt.
« Com pòt subervíver dens aqueras condicions aquera planta ? Aquò se demandè Prado. Quan avem miat grana de Tidestromia au laboratòri èra plan mauaisit har nèisher nauas plantas, mes quan avem podut reprodusir las condicions extrèmas deserticas qu’ei quan nos i avèm escadut«.
Dab aqueras condicions, reprodusidas au laboratòri, la planta creissèt plan e de faiçon estonanta. Dab solament 10 dias, la soa biomassa que vienó moltiplicada per tres. Autas plantas que i avèva au costat, totun, que’s morín lèu. Dab mei de 45ºC, Tidestromia comencè de produsir energia de faiçon eficaça e en solament duas setmanas lo son sistèma de fotosintèsi que tribalhava au 100%. Un hèit totaument excepcionau au monde de la botanica actuau.
“Qu’ei la planta que mélher supòrta la hauta temperatura solara, çò ajustè Rhee. Pas cap planta de la planeta pòt aquò har. E ac poder compréner qu’ei vitau entaus umans, pr’amor que poirem aver colhitas resistentas a la calor, un risc de mei en mei segur pr’amor deu cambiament climatic ».
Segon los cercaires, en Tidestromia cèrtas estructuras que crean energia vaden mei pròchas deus cloroplastes, on se realiza la fotosintèsi. Aquestes que càmbian e adoptan ua fòrma jamei observada abans en çò de las plantas. Aquera adaptacion qu’ajuda la planta a capturar mei dioxide de carbòni e atau que pòt ressuscitar sens d’estranci. En solament 24 òras, aquera planta pòt cambiar l’activitat genetica entièra. Qualcunes gèns son activats entà protegir la planta de possibles damnatges. La planta tanben produsís de rizòmas qu’ajudan mei la fotosintèsi dab hautas temperaturas.
Uei los scientifics creden que la temperatura globau creisherà 5 gras abans de la fin de sègle. Aquera calor extrèma que poiré tuar hèra plantas. E pr’açò cau crear geneticament plantas que poscan suportar mélher la calor. Solament atau se poirá neurir l’umanitat. Segon lo cercaire Rhee, Tidestromia a aquera abilitat, e los umans que poirén copiar la soa genetica. Lo cambiament deu monde de l’agricultura que seré totau.
“Daubuas plantas deserticas an demorat milions d’ans ara ora de trapar solucions a la hauta temperatura environamentau, çò digó Prado. Adara avem la genetica d’ua planta que pòt aquò har e solament cau copiar la soa genetica biologica. Que cau balhar mei d’argent a un tipe de recèrca com aquesta ».
Atau, los cercaires contunhan d’estudiar Tidestromia. Pr’amor que lo resultat será pas saber com pòt Tidestromia suportar aqueras temperaturas extrèmas, mas com totas las plantas poguèron s’adaptar a un clima en cambiament permanent.
La Redaccion
