Ongan a agut luòc una descobèrta arqueologica plan importanta dins la region de l’Orient Mejan: una còla de cercaires a confirmat la descobèrta de fins a 4 oasis fortificats de fa mai de 4000 ans dins lo desèrt arabi. La trobalha dobrís lo camin a comprene melhor cossí demorèron las primièras populacions localas dins aquel ecosistèma tant extrèm.
La descobèrta es estada publicada dins lo numeric Antiquity. L’article afirma que, en aqueles oasis arabis, i aviá pas sonque de bastidas per viure mas tanben de cultura dintre los murs dels oasis, poses e corrals, qu’ajudavan las populacions d’aqueles vilatges a subreviure melhor.
Aital, la descobèrta es arribada après d’ans d’estudi d’una còla del Centre Nacional per la Recèrca Scientifica francés (CNRS), dirigida per Guillaume Charloux. Segon aquel estudi, los oasis arabis del luòc demoravan de fortalesas en tot seguir un modèl plan repetit per tot lo nòrd-oèst d’Arabia, çò que vòl dire qu’aqueles abitants èran organizats per gerir l’aiga e las ressorsas de l’endrech.
Pels cercaires franceses, los murs d’aqueles oasis podián aténher los 2 mètres d’espessor e los 8 quilomètres de long, segon los cases. Per poder manténer los murs en bon estat, caliá que dins los oasis i aguèsse de dirigents abils, car caliá tanben poder defendre los oasis de l’ataca d’autras comunautats e tanben poder servar los murs e las bastidas en mai de las ressorsas de la region.
D’oasis amb de caracteristicas pròprias
Per ansin, la còla de cercaires del CNRS afortís que los oasis d’aquel tipe avián de traches unics e desparièrs dels autres trapats abans sus la planeta o encara dins la meteissa region. Los oasis arabis avián totes de culturas e d’aiga e èran defenduts per de nauts murs, amb de canals per l’agricultura.
En mai d’aquò, tanben i aviá de noirigatge que podiá èsser practicat, pr’amor d’una organizacion de l’espaci pro abila. Segon aquò, los murs a l’entorn d’aqueles oasis arabis protegissián de las menaças exterioras mas tanben senhalavan lo limit de l’oasis e tanben lo territòri que i podiá aver al sieu entorn.
Per poder descobrir los oasis, los cercaires franceses faguèron una recèrca de camp mas tanben trabalhèron amb imatges de satellit de Google Earth e Bing. Sonque aital poguèron identificar los murs que fa mai de 4000 ans i aviá a l’entorn d’aqueles oasis.
Aqueles oasis avián pas sonque de murs al lor entorn. Es confirmat que tanben i aguèt de fortalesas dins los oasis e tanben d’autres tipes d’estructuras per se defendre, çò que demostrariá que los oasis foguèron dessenhats abans d’èsser bastits. Foguèron pas bastits de quina manièra que foguèsse. Pels scientifics, aquò demòstra una estrategia regionala fòrça coerenta.
Car bastir de murs tanben vòl dire aver de temps e de ressorsas. E va sens dire que l’aiga èra e es encara uèi una ressorsa vitala dins un environament tan sec com lo desèrt d’Arabia. E la caliá poder contrarotlar mas protegir de menaças exterioras. Pendent longtemps.
Los oasis d’aquel tipe permetèron la naissença non sonque de vilatges agricòlas mas tanben d’espacis organizats qu’ajudavan fòrça las comunautats localas del desèrt. Se l’aiga e las culturas èran protegidas, aquò podiá assegurar la noiridura e l’aiga a tota la comunautat pendent longtemps e doncas los murs èran essencials al desvolopament de la societat.
Aquesta descobèrta, per tant, permet de confirmar ara que lo nòrd-oèst d’Arabia èra, a aquela epòca, luènh d’èsser un airal void. I avián d’oasis plan estructurats amb de defensas e tanben una gestion de l’aiga totalament desconeguda fins a uèi lo jorn.
“Èran, çò diguèron los cercaires, de luòcs ont los ancians abitants del desèrt arabi podián adaptar la lor vida vidanta e la lor economia a de condicions environamentalas extrèmas. E amb aquò poguèron contunhar la lor existéncia coma comunautats umanas”.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.
Fotografia principala: Sapiéncia/ChatGPT
