Segon un nòu estudi, mai de 320 milions d’arbres morisson cada an brutlats per un pericle. Aquò libera una granda quantitat de dioxid de carbòni abans desconeguda e poiriá afectar l’estructura de la forèst tropicala de la planeta. Val pas dire que poiriá provocar un cambiament climatic encara pièger.
Se podiá pas imaginar una chifra aital. Mai de 320 milions d’arbres son brutlats de biais annadièr per los pericles a mai d’èsser la causa de fòrça fuòcs a la planeta. Aquela chifra de 320 milions es la resulta dels arbres que morisson cada an coma resulta de la descarga electrica atmosferica annadièra.
La chifra es estonanta, pr’amor qu’includís pas los arbres brutlats pr’amor d’un fuòc que poiriá aver començat amb un pericle, mas sonque aqueles arbres que moriguèron dirèctament pr’amor de la descarga electrica atmosferica, çò es los pericles. E lo fenomèn es general a tota la planeta sens aver trapat de regions on i a mai de pericles.
Una chifra fòrça nauta
L’estudi, dirigit per l’Universitat de Munic, demostrèt que lo fenomèn es de mai en mai prigond e espandit. I a de chifras realas mas atanben las causas d’aquel chaple, qu’es a mand de provocar de cambiaments al dioxid de carbòni que i a dins los arbres – e que chucan de l’atmosfèra – al mond e com son las forèsts de la planeta e tanplan lo meteis cambiament climatic mondial.
Los pericles pòdon aucir un arbre dirèctament mas tanben d’autres que son fòrça prèp. Lo fenomèn es conegut pels cercaires amb lo nòm de flashover, qu’entraïna parlar d’aquela electricitat que sauta d’un arbre a l’autre. E aquò, sovent, es malaisit de trapar a la natura aprés un fuòc.
Fins ara la majoritat de donadas arribavan d’observacions casualas a la sèlva tropicala e èra pas estada facha una projeccion globala de la mortalitat de la flòra pr’amor dels pericles a nivèl mondial. Per poder aver aquela chifra finala, los cercaires analizèron de donadas amb la tecnologia pus modèrna. Lo modèl informatic usat es nomenat LPJ-GUESS, amb l’escasença de conéisser quants arbres èran estats mòrts pr’amor d’un pericle. Lo modèl foguèt utilizat a la sèlva tropicala de Panamà a mai de drons, camèras e divèrsas observacions dirèctas sul luòc.
Aquò balhèt una chifra d’arbres mòrts mas tanben las causas. Lo modèl demostrèt que lo nombre real d’arbres mòrts per de pericles al mond cada an son entre 301 e 340 milions. Aquò es entre un 2,1% e un 2,9% de tota la biomassa vegetalana mòrta de biais annadièr al mond.
E aquò tanben entraïna poder dire que los pericles son una causa pas coneguda mas importanta de la pèrda de vegetacion de la planeta. Se cada arbre mòrt per un pericle lença tornarmai de dioxid de carbòni a l’atmosfèra, la resulta finala poiriá èsser una chifra que se poiriá situar entre las 0,21 e las 0,30 gigatonas de dioxid de carbòni de biais annadièr. De remembrar que cada an los fuòcs provòcan la tornada a l’atmosfèra d’aperaquí 0,34 gigatonas de CO2 cada an sens comptar la fusta mòrta.
Los arbres mai grands an mai de CO2 dins. E aqueles son los que patisson mai los pericles. E la siuena mòrta lença fòrça mai CO2 a l’atmosfèra. Segon los cercaires se i aguèssen pas de pericles i auriá fins a un 1,7% mai de biomassa vegetala de mai al mond. E aquò es una grèva menaça climatica.
En mai d’aquò, los cercaires afirmèron que i aurà de mai en mai pericles pr’amor del cambiament climatic mondial. E pas sonque a las regions tropicalas mas pertot. I aurà mai mòrts d’arbres per de pericles en d’airals ont fins ara aquò se debanava pas. Mas, en defòra de las zònas tropicalas la forèst a una fusta plan mens resistenta als pericles.
Es vertat tanben, segon totjorn aquel estudi, que la forèst africana es la pus menaçada pr’amor de la densitat dels pericles e tanben pr’amor que i a d’arbres mas vielhs e tanben màgers. A la forèst boreala, pasmens, i a mens pericles e doncas i aurà mens perdas vegetalas malgrat qu’aquò poiriá cambiar pendent lo futur.
Car los arbres màgers e mai ancians se morisson, crean l’arribada de mai de lutz a la forèst e doncas la creissença de nòus arbres tanben cambiarà pr’amor del fenomèn. Lo modèl informatic dels cercaires afirma que los pericles provòcan una reduccion annadièra mondiala d’entre un 2,3 % e un 3 % dels arbres màgers. Aquò son mai de mil milions d’arbres cada an. Pasmens ara demanan un nòu estudi en d’airals pas tropicals per poder confirmar aquelas chifras a nivèl mondial.
La Redaccion
