Home SCIÉNCIA LO MAL DE CAP E LA LUTZ
LO MAL DE CAP E LA LUTZ
0

LO MAL DE CAP E LA LUTZ

0

Los scientifics an identificat lo mecanisme cerebral que tresmuda la lutz en sofrença pendent las migranas. Pr’amor que la lutz febla pòt tanben venir una tortura pendent una migrana o un mal de cap continú. Los cercaires an trobada una molecula clau que poiriá explicar lo fenomèn.

Pendent una migrana, una lampa alucada pòt semblar insuportabla. Per aiçò, un grop de scientifics a descobèrt lo mecanisme cerebral que transforma la lutz en sofrença. Aquesta es pas res mai qu’una molecula sonada NEAT1 que provòca una reaccion que fa empejorar la dolor. La descobèrta es tras qu’importanta per melhor conéisser la  fotofobia.

NEAT1 es un tipe d’ARN que regula lo comportament d’autres gèns. De cercaires de China, del Reialme Unit e d’Austràlia an descobèrt que, pendent d’episòdis de fotofobia en de mirgas, NEAT1 entraïna una amplificacion de la lutz. La descobèrta, publicada dins lo numeric The Journal of Headache and Pain, dobrís la pòrta a poder lèu saber tractar la migrana.

Lo blocatge de la molecula

L’experiéncia foguèt menada sonque sus de mirgas mascles.

D’efièch, los cercaires an descobèrt que, en blocant la molecula, las mirgas quitavan d’evitar la lutz. E aquò vòl dire que NEAT1 es una pèça clau del desvolopament de la migrana. Per i arribar, los scientifics balhèron una substància dicha umbellulòna a las mirgas e observèron lo comportament d’aquestas quand èran dins una zòna de lutz e una autra d’ombra. Las mirgas fotofòbas demorèron mai de temps dins l’escuretat.

Los cercaires trobèron en aqueles individús un nivèl fòrça mai naut de NEAT1. Èra un senhal clar perque voliá dire que la molecula s’activa quand la lutz es agressiva. Mas quand los cercaires utilizèron de terapia genica per reduire los nivèls de NEAT1, las mirgas aguèron pas pus d’aversion a la lutz: sens NEAT1, la fotofobia desapareguèt.

Los cercaires utilizèron un sistèma vidèo per enregistrar quant de temps las mirgas passèron dins l’escuretat abans e après la fotofobia. La diferéncia èra granda, car après aver recebuda l’umbellulòna, las mirgas passèron fins a quatre còps mens de temps dins una zòna esclairada.

Pasmens, quand NEAT1 foguèt reducha,  la diferéncia desapareguèt. La mobilitat de las mirgas foguèt tanben avalorada per s’assegurar qu’èra pas una pèrda generala d’activitat, mas una reaccion especifica a la lutz. Un segond grop d’experiéncias foguèt realizat e la resulta foguèt la meteissa. Tanben foguèt confirmat que NEAT1 regula los procèsses cerebrals dins de malautiás coma la d’Alzheimer, l’ànsia, o las migranas.

L’experiéncia foguèt menada sonque sus de mirgas mascles. Mas las migranas son mai comunas en de femnas, e doncas cal far ara mai d’estudis semblables sus de mirgas femèlas. Car ara sembla qu’arrestar lo cervèl a l’ora de percebre la lutz coma una menaça seriá lo bon mejan.

La possibilitat de concebre doncas de terapias qu’agisson sus NEAT1 o sul canal ionic TRPM3 es reala uèi. I a de medicaments eficaces. Mentretant, la sciéncia dona un indici de cossí poiriam metre fin a aquela lutz dolorosa sens s’anar refugiar dins l’escuretat.

La Redaccion

Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.

Fotograia principala: Pixabay

Christian Andreu Nasquèt a Barcelona en 1972, estudièt jornalisme a l’Universitat Autonòma de Barcelona e son especialitat es la politica internacionala. Parla uech lengas dont l'occitan. A publicat lo libre Art i Lletres a Horta-Guinardó e a collaborat totjorn amb de jornals catalans, bascos e occitans coma La Veu del carrer, El Punt, Egin, A vòste e Jornalet. Es maridat, a dos enfants, Jana e Roger, e demòra a Reus.