Maugrat que totjorn polemic, cal rebrembar la publicacion de l’autobiografia polica d’Adolf Hitler ara fa 100 ans: Mein Kampf (o la Miá Lucha). Mai que mai per desbrembar pas jamai çò que pòt arribar a far lo nazime e fascisme, se tornan un jorn als govèrns europèus. E pr’amor que las generacions pus jovas pòscan tanben o conéisser.
Per ansin, la Miá Lucha foguèt publicada pel primièr còp en 1925, quand Hitler ja èra en preson pel còp d’estat de Munich, que capitèt pas. Al libre voliá daissar claras las siás idèias e plans per Alemanha e lo Mond. Segon lo gobernador de la preson de Landsberg, ont èra Hitler, “pensava que ganhariá fòrça argent, pr’amor que i aurián divèrsas publicacions del libre”.
Uèi lo drech d’edicion del libre es del govèrn de Bavièra, que volguèt jamai tornar lo publicar. Pasmens, en 2016, foguèt publicat en alemand tornarmai e aquò creèt una gigantassa polemica politica e sociala en aquel país. Encara en 2021 foguèt publicada, pel primièr còp, una edicion en francés.
Lo libre dels orrors
Hitler pensava nomenar La Miá Lucha de’n primièr coma “Quatre Ans e Mièg de Lucha contra la Folariá, las Messorgas e la Coardiá”. Al libre ja parlava del dangièr josieu e com venguèt antisemita. Segon l’autor, de comunistas, democratas e socialistas alemands trabalhavan sonque pels interesses josieus, que volián conquistar lo Mond. E pr’açò aviá la tòca personala de destruïre lo sistèma parlamentàri alemand de l’epòca.
Segon l’istorian Ian Kershaw, cèrts capítols del libre an una natura genocida evidenta. Hitler ja demanava destruïre aqueles qu’empoisonan la nacion alemanada. A La Miá Lucha Hitler tanben ataquèt los pus febles en tot afirmar que caliá los aucir per far mai fòrts los fòrts. Tanben parlèt de l’espaci natural oriental (Russia) coma un territòri que deviá èsser alemand pr’amor que lo destin o aviá causit.
Hitler foguèt totjorn contràri a la germanizacion dels eslaus e confirmèt que caliá tanben los aucir pr’amor qu’èran inferiors. Abans de 1933, quora ganhèt lo poder, ja aviá ganhat mai de 5,5 milions d’euros de l’epòca, amb prèp de 250.000 libres venduts. En 1939 aviá vendut 5,2 milions de libres.
Per ansin, La miá Lucha ja parla de l’Olocaust en tot defensar la superioritat de la raça aria alemanda. Mussolini aimèt jamai lo libre e ja en 1940 l’escrivan anglés George Orwell avertiguèt del dangièr d’aquel libre de l’orror.
Dempuèi alara un sens fin d’expèrts confirman la paura qualitat del lengatge usat per Hitler al libre. Afirman que seriá melhor lo revirar pas, pr’amor que los reviradors usan una lenga de mai qualitat e aquò balha la vision qu’Hitler foguèt un òme plan culte, quand aguèt una clara incapacitat per s’expressar en alemand e aguèt totjorn un usatge de la gramatica pauc raonable e brica coerent. E tot açò es per o desbrembar pas jamai.
La Redaccion
Fotografia principala: Glen Bowman/CC.
