LO FUTUR DEL PULAAR
Lo pulaar, tanben conegut coma fula, fulani o peul es uèi una de las màgers lengas africanas parladas uèi lo jorn e tanben es plan desconeguda pels occidentals. Tanben es una de las lengas pus espandidas en aquel continent e doncas n’avèm volgut conéisser la siá situacion actuala. Lo pulaar es parlat uèi per centenars de milions de parlaires e a una nauta vitalitat sociala, malgrat qu’es estat minorizat politicament per divèrsas causas après èsser marginada coma lenga pendent l’epòca del colonialisme. Aperten a la familha nigerocongolesa de lengas africanas e es dins lo grop de l’atlantic oriental d’aquelas lengas.
Es pas una lenga unica omogenèa mas un sens fin de dialèctes plan desparièrs segon la region mas que totjorn se pòden compréne entre si. Qualcunes dels noms que recep son pulaar en Senegal, Mauritània e Guinèa. En Africa centrala es conegut amb lo nòm de Fulfulde. E la paraula peul es usada encara dempuèi l’epòca coloniala.
Una lenga transnacionala
Lo pulaar es una lenga transnacionala parlada a Senegal, Mauritània, Guinèa, Mali, Burkina Faso, Nigèr, Nigeria e Chad. Lo nombre total de parlaires uèi lo jorn se pensa qu’es d’entre 35 e 40 milions de parlaires ! Aquò fa d’aquesta lenga africana una de las màgers lengas de la planeta mai parladas e sens de reconeissença oficiala. Lors parlaires son nomenats fulanis e son restacats amb los nomadas en de tempses mai ancians.
Uuèi lo pulaar es encara parlat per la familha, en çò de l’ostal, mas tanben al mercat e en tota sòrta de relacions socialas e culturalas d’aqueles estats africans. E tanben i a fòrça joves que la parlan, çò que vòl dire que lo sieu futur encara es bon. En mai d’aquò, es una lenga plan associada a un grop de valors nomenats pulaaku, qu’inclutz ideals coma l’autocontrol, la dignitat, l’ospitalitat, lo respècte o la moderacion.
Lo pulaar a una rica tradicion poetica e tanben de racontes istorics, de cants epics, e de ditas popularas. Tanben foguèt escrich amb l’alfabèt aràbi adaptat fa sègles e en alfafèt latin a l’epòca actuala. Mas pòt pas encara ganhar l’alfabetizacion escolara pr’amor que los estats balhan mai supòrt a l’anglés, lo francés o l’aràbi classic. Malgrat aquò, lo pulaar a uèi una reviscolada en literatura, libres educatius, material pedagogic e encara en Internet. Uèi es pas encara una lenga d’escolarizacion e cal doncas per poder o far, aver mai de material estandard, mai de mèstres e mens de prejutjats socials qu’entraïnan restacar lo pulaar amb los paisans.
Uèi lo pulaar es escoltat en fòrça ràdios publicas d’aqueles estats, ràdios estatalas o localas e tanben en de ràdios escoltadas en divèrses païses africans. A la television, pasmens, la siá preséncia es mai redusida. Pasmens, a internet ganhèt de mai en mai preséncia amb de vidèos a YouTube, facebook, e podcasts. Tanben i a comunautats importantas de pulaar en Euròpa, America e d’autras regions de la planeta. Aciu es parlat totjorn a l’ostal, es ensenhat als mainatges e es usat per mai d’una associacion culturala. Mas tanben patís de menaças, coma la siá redusida preséncia a l’administracion, la pression de l’anglés, lo francés e l’aràbi, los divèrses dialèctes, la fauta d’un estandard e los cambis urbans dels joves.
Lo sieu futur, totun, pòt èsser considerat coma bon. Es parlat encara per milions de parlaires, es ensenhat als joves totjorn, ajudèt a crear una identitat culturala plan fòrta (pr’amor qu’es restacat a una sèria de valors) e es mai present en internet e los mejans de comunicacion. Mas tanben cal crear mai politicas educativas multilingüas, de sosten institucional, e crear un estandard. Demòra doncas lo pulaar coma una lenga africana estonanta, parlada per de centenars de milions de parlaires que vòl encara aver de justícia sociala e culturala ailà on es present. E al mond actual sonque pòt evolucionar mai e s’afirmar coma una de las màgers lengas africanas del moment actuala, malgrat que siá totalament desconeguda pels occidentals.
La Redaccion
