L’istòria estatsunidenca es plena de referéncias als primièrs europèus qu’arribèron dins aquel país durant lo sègle XVII. Èran divèrses grops de religioses dissidents angleses que fugissián pr’amor de lor puritanisme devèrs un nòu mond. Las rasigas son vertadièrament anglesas e aital aquel país a totjorn pogut parlar de son origina anglosaxona. Pasmens, uèi se vòl desmembrar que la primièra colònia bastida sus aquel continent es del sègle XVI e foguèt San Miguel de Gualdape, fondada, coma son nom o indica, per…d’espanhòls.
Per ansin, aquesta colonia foguèt fondada dins l’estat de Georgia en 1526 per una expedicion espanhòla dirigida per Lucas Vázquez de Ayllón. Semblariá que foguèt fondada en qualque luòc de la còsta d’aquel estat o de Carolina del Nòrd o de Carolina del Sud, malgrat que l’endrech precís encara siá desconegut uèi. Lo sit, fa d’ans qu’es discutit pels istorians, mas totes son d’acòrdi per de reconéisser que foguèt la primièra colonia europèa en çò que puèi foguèron los Estats Units d’America.
Pareis que l’expedicion d’Ayllón desbarquèt d’en primièr dins l’abadiá de Winyah lo 9 d’agost de 1526. Lèu, trobèron qu’èra un luòc malaisit per i fondar una colònia e se desplacèron mai al sud. Los vaissèls arribèron a Sapelo Sound, en Georgia, e i demorèron 2 meses abans de patir la fam, la malautiá e tanben una revòlta d’esclaus, en mai d’atacas indigènas. Entre 600 personas qu’i pervenguèron sonque ne subrevisquèron 150, que quitèron lo luòc.
La primièra revòlta d’esclaus
Aquesta revòlta d’esclaus es considerada uèi coma la primièra revòlta d’esclaus negres en sòl estatsunidenc de la lor istòria. Ayllón èra un magistrat de la cort espanhòla dins l’illa de l’Espanhòla (uèi, Haití). En 1521, envièt Francisco Gordillo dins una expedicion a las Bahamas per capturar d’esclaus.
A las Bahamas trobèron pas degun e com que caliá cercar e d’esclaus, se dirigiguèron cap al nòrd-oèst. En junh de 1521, arribèron a l’abadiá de Winyah Bay, en Carolina del Sud. Après explorar la region, capturèron 70 indigènas e los menèron dins l’illa de l’Espanhòla. Malgrat que las autoritats o critiquèsson, los indigènas foguèron pas jamai tornats al lor endrech d’origina. Fòrça indigènas moriguèron de la fam e la rèsta foguèt partejada entre los abitants de la vila.
Los descobridors de la Carolina del Sud confirmèron que s’i podiá fondar una colònia sens gaireben cap d’òme armat. Ayllón vesitèt la corona castelhana lo meteis an e demandèt una autorizacion per i fondar una colònia. Lo drech li’n foguèt reconegut. Amb Ayllón i aviá un indigèna del vilatge de Shakori, restacat amb lo territòri del cap indigèna Datha de Duahe.
Una cronica contemporanèa descriguèt l’indigèna coma blanc e amb lo pel rossèl, coma tota la siá tribu. Lo lor cap èra un gigant nomenat Datha. Los indigènas èran descriches coma de manjaires de peissum e tanben èra mençonat que, dins la region, i aviá de pèrlas e d’autras pèiras estonantas.
En junh de 1523, Ayllón aguèt l’autorizacion reiala de fondar una colònia e de far comèrci amb los indigènas. Ayllón seriá nomenat governador e cap de la polícia. Sonque li èra demandat d’explorar la region, de fondar missions catolicas, de glèisas e un monastèri de franciscans, s’aquò èra possible. Foguèt enebit de crear plantacions amb d’esclaus indigènas.
Ayllón amassèt dos vaissèls amb un esquipatge de 60 òmes. Lo 3 de mai d’aquel an, arribèron a l’abadiá de Winyah. Es possible qu’arribèsson pel nòrd fins a l’abadiá de Chesapeake, mas lèu tornèron pr’amor que delà Winyah i aviá sonque de dunas de sable. En julhet, rintrèron a l’Espanhòla.
Alara, foguèron amassats 6 vaissèls que podián menar fins a 700 passatgièrs dont qualques esclaus negres. Tanben i anèron dos monges franciscans. Tanben desbarquèron de bestial e mai de 100 cavals.
Un dels vaissèls foguèt perdut tanlèu arribar lo 9 d’agost de 1526. Los indigènas capturats dins de viatges precedents fugiguèron lèu-lèu. Ayllón ordenèt que foguèsse bastit un nòu vaissèl, lo primièr que seriá bastit per d’europèus als Estats Units d’America. Lo primièr còp, assagèron de crear una colònia dins l’illa de Pawleys mas capitèron pas. Alara, se n’anèron a 200 km al sud, en Georgia (a Sapelo Sound?). Ailà, comencèron de bastir la nòva colònia.
En novembre, la colònia recebèt lo nom de San Miguel de Gualdape. Mas puèi arribèron la fam, lo freg, la malautiá e las atacas indigènas. La sason èra ja finida e poguèron pas res plantar. Los indigènas los volguèron pas ajudar. En octòbre, moriguèt Ayllón e lo grop se devesiguèt pr’amor que qualques unes volián tornar e los autres non.
Alara, un grop d’espanhòls se gandiguèt al campament indigèna mai pròche per sollicitar de noiridura. Los indigènas refusèron de los ajudar, i aguèt un combat, e los espanhòls foguèron atacats e aucits. L’ostilitat indigèna aviá començat. Dins la colònia esclatèt una sòrta de guèrra civila amb de detenguts d’un costat e de l’autre. Fin finala, los esclaus se revoltèron e los abitants de la colònia causiguèron de partir. La colònia foguèt abandonada en novembre de 1526. I aviá agut de cases de canibalisme. Entre 600 personas desbarcadas sonque ne demoravan vivas 150.
La publicacion del viatge arribèt pas fins al sègle XX. En 1956, poguèt èsser afirmat que la colònia èra estada fondada a l’abadiá de Wyniah, en Georgia. Pasmens, l’arqueologia o poguèt jamai demostrar. Uèi, malgrat aquò, l’istòria oficiala a cambiat, e es reconegut que la fondacion de la primièra colònia a las Estats Units aguèt luòc en Georgia en 1526. E que los primièrs colons foguèron pas los puritans del Mayflower que pervenguèt a America en 1620 per i fondar Plymouth. Foguèt a San Miguel de Gualdape, en Georgia e i arribèron en 1526, fa 500 ans.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.
Imatge principala: Sapiéncia/ChatGPT
