L’illa de Vancouver es la màger illa de la còsta pacifica de Canadà. Aperten a la província de Colómbia Britanica malgrat qu’es desseparada del continent american a travèrs dels estreches de Georgia, Johnstone e Juan de Fuca. Vancouver a una longor d’aperaquí 460 quilomètres e una largor maximala de 100 quilomètres, amb 31.285 km².
Es una illa montanhosa, amb un clima oceanic suau e fòrça flumes e forèsts qu’an condicionat la vida vidanta de la fauna e flòra mas atanben de las comunautats umanas que i an demorat los darrièrs sègles. La siá origina a coma causa finala l’arc montanhós de la còsta del Pacific e la tectonica de placas. Ça que la, los glacièrs preïstorics creèron de valadas prigondas, de fiòrds e de lacs, e lo moviment tectonic encara uèi modifica mas lentament lo relèu de l’illa.
Al centre de l’illa i a las Montanhas de l’illa de Vancouver, que desseparan la còsta occidentala de l’orientala. Ambedós relèus son plan desparièrs; a l’oèst i a baiás prigondas, illas pichonèlas e bauçes primitius. A l’èst, per contra, la còsta es plan mai protegida e pr’açò es on i aguèron las principalas comunautats umanas tradicionalament.
De montanhas e montanhas
La montanha pus nauta de Vancouver es la Golden Hinde (2.195 m) que vòl onorar lo pirata anglés Francis Drake – es lo nòm del sieu vaissèl-. D’autras montanhas de soslinhar son lo Mount Colonel Foster (2.135 m), lo Mount Albert Edward (2.094 m) o encara lo Mount Arrowsmith (1.817 m).
Fòrça d’aquestas montanhas son al Pargue Provincial d’Strathcona, considerat coma lo pus ancian de la Colombia Britanica pr’amor que foguèt creat en 1911. Lo pargue conten de paisatges alpins e glaciars mas tanplan de bòsques e lacs estonants.
Qualcunes dels flumes pus importants son lo Campbell, usat pendent decadas per profechar l’nergia idroelectrica, lo Cowichan, celèbre per lors salmons, o encara d’autres coma los rius Englisman, San Juan e Stamp. D’un autre costat, los màgers lacs son lo Kennedy, lo Cowichan e lo Buttle.
Lo clima de l’illa de Vancouver es plan doç amb d’ivèrns suaus e estius pas gaire cauds. A l’oèst de l’illa se recebon mai de 3.000 m de pluèja de biais annadièr. La causa ne son los vents umids del Pacific. Al sud-èst, per contra, sonque arriban 700 mm annadièrs. Lo fenomèn provòca desparièrs paisatges vegetals dins l’illa.
L’illa foguèt ocupada fa 13.000 umans per indigènas americans que basèron la siá economia en la pèsca del salmon, la caça de mamifèrs marins e encara las ressorças del bòsc. Al sègle XVIII i arribèron de russes e d’angleses mas en 1789 foguèt bastit lo Fòrt de San Miguel per l’armada espanhòla. Aquò entraïnèt la crisi de Nootka, que demoraria fins a 1794 tre l’estat espanhòl e l’anglés. Los angleses poguèron visitar l’illa e los espanhòls abandonèron Nootka en 1795.
L’origina reala del nòm de l’illa parla d’un tractat de patz entre aquelas nacions que parla d’una illa nomenada de Quadra e Vancouver pr’amor que los espanhòls envièron a Juan de la Quadra a negociar amb George Vancouver. Mas puèi los angleses dublidèron lo nòm Quadra e sonque demorèt Vancouver.
Puèi, George Vancouver cartografièt las còsta de l’illa tre 1792 e 1794. Dempuèi 1843 quora foguèt bastit Fòrt Victòria la colonizacion britànica de l’illa venguèt mai rapida. Uèi, pasmens, la majoritat de la populacion demora a la còsta orientala pr’amor que las comunicacions amb lo continent son mai aisidas. La partida pus occidentala a mai forèst.
Las Primièras Nacions de l’illa son los Nuu-chah-nulth, de la còsta occidentala; los Kwakwaka’wakw, situats al nòrd; los Coast Salish, dont los Lekwungen, Cowichan, Snuneymuxw e Pauquachin, suen ambedoás còstas.
Lor legat celèbre son los totems, las esculturas en fusta de cedre o encara las grandas ostalariás comunalas. Lor economia foguèt totjorn basada sus lo salmon, lo cedre roge e las ressorsas marinas.
La vila pus importanta de l’illa es Victoria, capitala de la Colombia Britanica, amb una populacion municipala d’aperaquí 92.000 abitants, principal centre administratiu, universitàri e toristic de l’illa. D’autras vilas celèbras son Nanaimo, amb 110.000 abitants e especializat en l’exportacion de carbon, Campbell River (38.000) celèbra per la pèsca del salmon, o encara Cortenay e Pòrt Alberni (18.000) restacada amb l’indústria de la fusta.
Se parlam de fauna cal soslinhar la presència de’orses negres, de pumas, de lops de còsta, de cèrvis de Roosvelt e d’autras espècies mamifèras, coma la marmota d eVancouver (Marmota vancouverensis), un dels mamífers pus menaçats de tota la planeta. A l’aiga tanben i trobarem balenes, marsopes, de fòcas e leons marins.
Las celèbras scènas de television de milièrs de salmons capturats per d’orses, aglas e autres predators son estades registrades als rius chinook, coho, sockeye, chum e pink. Tre las espècias d’aucèls pus importantas i a l’agla calva, lo falcon peregrin, e lo martin pescaire.
Per çò que tòca la flòra las principalas espècias arborèas son lo cedre roge occidental (Thuja plicata), lo pin de Douglas (Pseudotsuga menziesii), la tsuga occidentala (Tsuga heterophylla) e l’avet grand (Abies grandis).A la còsta occidentala los arbres pòson despassar los 70 mètres de nautor e lo sòl es cobert amb d’espessas molsas, de falguièras e de liquèns, totjorn plan umits. Al sud, mai sec, i a de pradas naturalas e de bòsques clars de casse e de pin de Douglas, un ecosistèma fòrça rar al Canadà.
A la còsta occidentala llo territori es protegit per lo Pargue Nacional Pacific Rim, uan reserva de plajas oceanicas, selves umidas e força illots. Per protegir las montanhas centralas i a la Pargue Provincial d’Strathcona. La gestion del patrimòni natural se fa l’ajuda de las Primièras Nacions.
Cossí se pòt veire ka riquesa naturala de l’illa es estonanta. Justament foguèt aquò çò qqu’entraïnèt la supervivéncia de las primièras nacions durant sègles e, mat tard, dels meteisses europeus que i arribèron. Uèi la reconeissença dels dreches de las primièras nacions es encara una de las màgers prroblematicas de l’illa, una illa qu’es, urosament, encara uèi, una illa plena de tresaurs naturals.
La Redaccion
Imatge principala: GoToVan/CC
