Lo libre Los Aurinhacians (Les Aurignaciens, Editions Errance, 2010), dirigit pel celèbre cercaire bèlga Marcel Otte, es una òbra clau se volem comprene çò que se debanèt quand nòstra espècia arribèt a Euròpa, ara fa mai de 45 000 ans. L’autor, de l’Universitat de Lieja, balhèt, amb divèrses cercaires internacionals, una vision umanista e filosofica al mond arqueologic, en aqueste cas, de l’aurinhacian.
Es pas un catalòg d’otis de pèira copats. Lo libre vòl prepausar una vision revolucionària pr’amor que l’aurinhacian foguèt pas sonque melhors tecnicas de copatge de pèiras, mas lo miralh d’un autentic cambiament cultural e la creacion d’una nova metafisica basada en l’esperit e lo simbòl.
L’origina e espandiment del proto-aurinhacian demòran plan demostradas pr’amor de la devession orizontala d’Euròpa (climaticament; glaciars, tundra, estèpa e bòsc) que confirmaria una origina en Orient Mejan. L’espandiment del meteis aurinhacian, pasmens, es mai problematica, pr’amor qu’ara Euròpa demòret devessida verticalament pr’amor tanben del clima e aquò entraïnèt la naissença de desparièrs grops culturals locals qu’es malaisit d’unir en de tempses primerencs.
Pr’amor qu’es una òbra qu’analiza l’espandida del proto-aurinhacian mas tanben las desparièras variacions regionals posterioras. Aquesta anàlisi justifica la tesi de l’autor sus un fenomèn cultural e antropologic qu’arribèt fins a las montanhas orientalas dels Zagros iranians.
L’arribada del proto-aurinhacian al continent europèu es un dels melhors capítols del libre, plan aisit de legir, pr’amor qu’aquesta epòca (que comença en -43 000 ans) foguèt, segon los autors del libre, pas coma una envasion demografica estonanta mas tanben de lors idèias, pr’amor d’una cultura comuna plan singulara.
Una origina mediterranèa meridionala
Pel director d’aqueste libre, lo proto-aurinhacian es ligat amb l’Euròpa mediterranèa meridionala. Lo posterior aurinhacian ancian o classic, pasmens, arribèt a travèrs de la peninsula balcanica primièr, en tot seguir los camins fluvials continentals.
Lo motor d’aquesta primièra fasa foguèt l’espandiment de las nomenadas fuèlhas Dufour, abans desconegudas. Per Cotte, lo proto-aurinhacian foguèt la liberacion de la matèria primièra locala. Homo sapiens arribèt a Euròpa e amb el lo comèrci. E, del còp que nòstra espècia avançava, los neandertalians patissián una grèva crisi demografica.
Pendent l’aurinhacian, s’espandiguèt plan la circulacion de clescs marins. E amb aquò los arqueològs pòdon identificar visualament lèu lo territòri d’aquestas primièras populacions umanas. Mas, puèi, l’aurinhacian foguèt pas cap bloc omogenèu. Car l’aurinhacian se devessiguèt en desparièrs grops locals regionals, com los d’Occitània e nòrd peninsular iberic, los d’Euròpa centrala o encara los del Jura alemand.
Justament en aquesta region los jaciments de Hohle Fels o de Geißenklösterle an coma caracteristica principala una plasticitat tridimensionala estonanta. Aicí nasquèt l’art mòble en evòri de mamot o fusta (lo celèbre Òme Leon). Lo ligam d’aqueles colonizadors demorèt totjorn plan ligada a la fauna de l’estèpa freda e una industria litica robusta.
Per contra, a l’Euròpa Occidentala, mai que mai a l’airal franco-cantabric o la region catalana, l’aurinhacian es desparièr. La creacion d’armas foguèt excellenta amb las celèbras lanças d’Aurinhac) mas tanben l’art mobil o las pinturas de caunas coma la de Chauvet. Aicí l’industria lítica es plan regionalizada e la pèira obliguèt a estudiar geologicament lo terren per trobar mai silèx. Aquò provoquèt de dobtes al mond academic pendent decadas.
Mas Los Aurinhacians tanben analisa los cases de Russia e l’Euròpa de l’èst. L’abitat, aicí, èra un mond plan mai fred, e aquò es lo màger senhal d’identitat culturala. Los campaments son comuns e pas la preséncia de caçaires en de caunas naturalas. E la fuèlhas talhadas en pèira son plan mai longas, benlèu pr’amor d’una caça sistematica de la granda fauna contemporanèa.
Per Cotte e los autres autors del libre òm pòt pas considerar coma aurinhacian tota pèira copada o ós gravat de l’epòca. L’aurinhacian es, segon aquestes cercaires, una unitat istorica, antropologica e culturala evidenta amb una origina euroasiatica e de frontièras que van pas mai enlà dels Zagros iranians.
Se las montanhas dels Zagros foguèron l’origina del proto-aurinhacian, tanben foguèron la barrièra darrièra d’aquesta cultura. Los mites, tradicions culturalas e vida vidanta èran comunas en aquesta comunautat preïstorica. Pas mai enlà, pr’amor que i a d’evidéncias importantas d’autras regions culturalas.
Aital, en Asia centrala, Sibèria o Orient luenhan, l’evolucion umana foguèt desparièra amb una autra tecnologia, qu’es pas exactament la meteissa (lo complèx d’Altaï). Se pòt pas parlar doncas d’aurinhacian en China o Sibèria. L’aurinhacian foguèt una tradicion culturala pròpia d’Euròpa occidentala e centrala e tanben orientala, mas sonque europèa.
Los Aurinhacians, dirigit per Marcel Cotte, doncas, es una sintèsi de tot çò conegut fins ara mas tanben una vision nòva pel futur. Lo legeire descobrirà l’arribada d’una nòva populacion al continent europèu quand encara èra totalament contrarotlat pels neandertalians.
L’aurinhacian foguèt mediterranèu mas l’aurinhacian venguèt devessit en d’airals regionals coma la plastica alemanda, la pintura occitana o lo silèx de mai enlà dels Pirenèus. E tot de bais clar e aisit pel legeire. Es una òbra espectaclosa per totes aqueles qu’an curiositat sus un periòde ara melhor explicat per comprene com arribèt la darrièra espècia ominida a Euròpa, ara fa 43 000 ans.
Un article de Christian Andreu*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.
