La santat publica es, uèi lo jorn, en risc, pr’amor d’una crisi complèxa e dangierosa, benlèu la pus dangierosa dempuèi la pandemia de la COVID 19. En Congo i a l’epicentre de l’espandiment del virus Ebola que ja provoquèt l’alarma generala de l’OMS. Es lo dètz-e-seten cop en l’istòria d’aqueste país centreafrican que i a una crisi aital. La diferéncia d’autras anterioras es que ara la situacion obliguèt l’OMS a declarar l’Urgéncia de Santat Publica d’Interès Internacional.
Car lo ritme de propagacion en Congo es ara plan inquietant e la situacion despassèt lo govèrn regional e local per venir una menaça dels païses vesins e tanben dels europèus, dont Itàlia, que manen lo sistèma sanitàri en alerta. Aqueste còp la situacion es pas sonque medicala mas tanben es un desfís logistic, social e geopolitic.
A la diferéncia d’autres còps, l’origina de la malautiá virala foguèt la soca Zaire mas ara o es la varianta Bundibugyo. Per aquesta varianta i a pas cap de vaccin comercial nimai cap tractament medical eficaç. E los vaccins qu’èran utilizats per luchar contra la varianta Zaire pòdon pas res far per sauvar la vida dels malauts d’Ebola actuals.
Sonrue tractament de sosten
Per ansin, las autoritats sonque pòdon balhra de tractament de sosten als malauts e pas gaire mai. Pòdon èsser reïdratats e isolats per assajar d’arrestar l’espandiment de la malautiá malgrat que los malauts contunhan de créisser e los mòrts tanben. La situacion doncas es critica.
En mai d’aquò, las donadas pus recentas confirman que lo virus avança a una velocitat fòrça superiora a la capacitat de responsa de las organizacions umanitàrias o medicalas. Lo meteis director general de l’OMS, Tedros Adhanom Ghebreyesus, diguèt fa pas gaire que « la gravetat de la situacion es istorica pr’amor que l’epidemia es a mand de superar los esfòrçes de contencion de la meteissa ». E lo panorama que daissan las chifras daissa cèrta inquietud alarmanta. Se los cases positius d’Ebola en Congo ja son mai d’un centenar de personas, aquò vòl dire que lo virus encara contunha de circular liurament.
Encara mai, son analisats los cases de mai de 900 personas que poirián demorar malautas plan lèu pr’amor que son sospechosas d’aver l’Ebola. E aquesta chifa demostrariá plan que lo sistèma de susvelhança e diagnostic actual es plan superat.
Per çò que tòca a las mòrts, son estadas confirmadas mai de 220 e totas se debanèron a la meteissa comunautat. Una comunautat que recebèt pas jamai cap assisténcia medicala formala. L’epicentre del nòu brot d’Ebola es la region d’Ituri, una region plan inestabla. A de localitats coma Bunia, Rwampara e Mongbwalu, lo virus se propaguèt amb relativa facilitat vèrs lo sud, e pr’amor d’aquò arribèt tanben a las províncias de Kivu del Nòrd e atanben a de nuclèus urbans grands coma Goma e Butembo.
En aquela region la mobilitat es plan nauta pr’amor del comèrçi e los refugiats de la guèrra. E pr’amor d’aquò l’Ebola tanplan arribèt a la vesina Oganda, ont ja foguèron confirmats divèrses malauts que se dirigissián a la capitala, Kampala. Aquesta setmana l’airal afectat per l’alerta sanitària es d’aperaquí mai de 80.000 quilomètres cairats.
Segon los cercaires, la velocitat de propagacion de l’Ebola actual a desparièras causas e factors. I a factors socials mas tanben militars e culturals. Ituri patís dempuèi fa decadas una guèrra cronica tre desparièras milícias localas e l’armada del país. I a milièrs de desplaçats que demòran en de condicions plan precarias e sens poder aver d’aiga potabla. E tot aquò sonque provòca mai e mai malauts d’Ebola.
La desinformacion tanpauc ajuda. I a una nauta desfisança vèrs las autoritas mas tanben vèrs las organizacions internacionalas. Cada jorn las còlas de santat publica son refutadas per una o autra comunautat locala que sonque veson lors actuacions coma d’atacas dirèctas a lors tradicions ancestralas.
Aquò entraïnèt d’atacas violentas e de sabotatges a mai de fuòcs a divèrses centres de tractament d’Ebola en Mongbwalu e Rwampara. Desenas de malauts qu’èran isolats fugiguèron cap a la sèlva o d’autres nuclèus urbans. E aquò redusís l’escasença de seguir la nomenada cadena de transmission epidemiologica.
Uèi la mondializacion entraïna que l’alerta arribèsse lèu a las capitalas europèas. Roma venguèt inquieta pr’amor de la sospecha d’un o dos malauts. A Lombardia l’alerta foguèt balhada lèu quand dos italians que tornavan d’Oganda aguèron de fèbre nauta, astènia severa e de simptòmas gastrointestinals plan compatibles amb l’Ebola.
Sonque quand los malauts balhèron una resulta negativa lo país entièr demorèt mai tranquil. Los malauts sonque avián malaria. Mas lo contraròtle termic als aeropòrts italians contunhèt per totes los passatgièrs qu’arribavan d’Africa de l’Èst. E lo Centre Europèu per la Prevencion e lo Contraròtle de Malautiás (ECDC) remembrèt lèu que lo risc de contagi per la populacion europèa demora plan fèble.
L’Ebola actual remembra que las frontièras politicas son artificialas mas pas realas. E que pòdon pas arrestar una menaça biologica granda. En mai d’aquò, la fauta de vaccin per aquesta varianta es una situacion de risc nauta. Pr’amor que las farmaceuticas sonque priorizan de medicaments comercialament rendibles.
La gestion d’una epidemia coma aquesta es malaisida. Val pas i enviar sonque de medecinas e pro. Cal una intervencion internacionala que pòsca trincar las causas culturalas, la desinformacion, la pauretat e la violéncia politica locala. Comprene aquò vòl dire que la santat d’un abitant de Barcelona o de Tolosa o Vielha depend uèi de la santat de regions coma Ituri. E aquò vòl dire aver una politica globala de santat vertadièrament eficaça, umana e justa per tota l’umanitat.
La Redaccion
Fotografia Principala: MONUSCO/CC
