MAI RAPIDA QUE LA LUTZ

Christian Andreu
0
Es vertat que se pòt viatjar mai lèu que la velocitat de la lutz? Aquò depend. En 1905, Albert Einstein diguèt que non mas teoricament se poiriá far se i a pas de massa. D’efièch, l’escuresina ja viatja (teoricament) mai rapidament que la lutz. L’escuresina es l’abséncia de fotons e ara una còla de cercaires […]

ERA ISLA D’SKY

Christian Andreu
0
Era isla d’Skye ei era major isla des isles Hebrides d’Escòcia. Eth cèntre ei controlat pes montanhes Cuillin, fòrça rocalhoses. Encara aué non se sap segur quina poirie èster era origina deth sòn nom. Siguec ocupada durant eth paleolitic e dempús tanben per tribús cèltes coma es Pictes e es Gaels. Dempús encara i arribèren […]

CRONIQUES DERA VIDA VEGETAU (V) : PLANTES QUE GUARDEN

Christian Andreu
0
Normaument, quan pensam en plantes non pensam ena possibla sensibilitat entara lutz o es ritmes circadians. Pensam qu’era vision ei ua abilitat que solament an es animaus pr’amor qu’es plantes non an uèlhs ne sistèma nerciós centrau. Totun, ua planta ei, en esséncia, un sensor de lutz gigant. Nosautres utilizam es uèlhs entà formar imatges, […]

UN VOLCAN AMB LAVA BLUA

Christian Andreu
0
A la limita orientala de l’illa de  Java, en Indonesia, lo complèx volcanic d’Ijen estona de toristas e visitants pr’amor d’un paisatge gaireben unic a la natura ; de lava blava, e un lac amb d’acid mortal. Mas l’òme, la fauna e la flòra i son adaptats dempuèi fa milièrs d’ans e ara es en un […]

LO CANIGÓ, MONTANHA MITICA

Christian Andreu
0
La montanha del Canigó (en catalan) es situada sus un extrèm oriental dels Pirenèus. Lo cim del Canigó arriba fins als 2.872 mètres de nautor e malgrat qu’es pas una de las montanhas regionalas pus nautas, es tanben pròcha a la mar – sonque i a 50 km -. E a un perfil unic e […]

DE MENS EN MENS D’OXIGÈN

Christian Andreu
0
Los scientifics avisan que l’aiga de la planeta conten de mens en mens d’oxigèn. Pas solament dins la mar mas tanben dins de lacs, de flumes, de rius e l’aiga de la còsta e amb un ritme estonant. La vida aqüatica doncas es fòrça menaçada. Segon los cercaires, aquel procès es plan restacat amb l’escalfament […]

GAIREBEN ESCANDILHATS

Christian Andreu
0
Un supervolcan gaireben escandilhèt l’umanitat ara fa 74.000 ans mas los umans subrevisquèron de forma estonanta. Lo volcan Toba (Indonesia) patiguèt una supererupcion que balhèt escuretat e fred a tota la planeta. E l’umanitat gaireben s’escandilhèt. Pasmens, plusors espròvas arqueologicas d’Africa e Asia demostrèron que l’umanitat foguèt plan mai resistenta de çò que se pensava. […]

LO TIBETAN, UNA LENGA AMB UN AVENIDOR DIFÍCIL

Christian Andreu
0
Lo tibetan es una lenga de la familha sino-tibetana parlada en Tibet mas  tanben en d’autras regions imalaiencas de Nepal, Botan, Índia e China occidentala. Es encara una de las lengas pus influentas d’Asia pr’amor del bodisme mas, malgrat aquò, patís una grèva menaça pr’amor de la pression creissenta del chinés mandarin. La primièra forma […]

ALEXÀNDRIA, LO FAR DEL MOND

Christian Andreu
0
La vila egipciana d’Alexàndria evòca de concèptes coma l’istòria, la coneissença, la diversitat… amb la siuena mitica bibliotèca. Foguèt pendent sègles lo far del mond en la difusion de sabença. Mas tanben un far foguèt un dels sieus monuments mai coneguts. Una de las sèt meravilhas del mond. Foguèt bastit pendent lo sègle III aC, […]