PREDATORS GIGANTASSES
Lo cinèma es lo responsable d’aver creat qualcunas de las imatges pus seguras del mond preïstoric. Se demanam un predator del Cretacèu, la majoritat diram que T-rex. Mas èra plan mai comun un predator amb mesuras mai reduchas (restacat amb T-rex), pr’amor que los allosaurides foguèron predators gigantasses plan grands en aquela epòca e tanben plan mai comuns.
E com fòrça d’autras espècias de dinosaures (carnivòrs o erbivòrs), los allosaurides tanben evolucionèron e s’espandiguèron per tota la planeta. L’espècia que balhèt l’origina a aqueste grop de grands reptils foguèt Allosaurus, pas gaire conegut. Tanpòc son, encara uèi, gaire conegudas espècias allosauridas coma Acrocantosaurus, Carcaradontosaurus o encara Giganotosaurus.
Totas aquestes espècias avián quicòm comun: lors pautas. D’efièch, aquestes grands terapòds son uèi classificats en aqueste grop pr’amor de las longor de las siás pautas. Los allosaurides avián lo fèmur plan mai long que la tibia, çò qu’entraïnava diferenciar l’espècia lèu lèu d’autras, coma dromeosaurides o encara tiranosaurides.
Una espandida globala
Lo nòm d’Acrocantosaurus vòl dire “reptil amb nautas espinas”. Foguèt familha pròcha d’Allosaurus, malgrat que visquèt un pauc mai tard e que tanben foguèt pus pichon (car sonque mesurava 12 mètres). Acrocantosaurus aviá totas las vertèbras dorsalas verticalas, çò que balhava una imatge de predator amb una “vela” a l’esquina (semblable a Spinosaurus). Demorèt, mai que mai, en America del nòrd – es pas estat trapat encara en America meridionala – e la sieuna dièta basica èran iguanodontides e tanben joves sauropòdes.
Per contra, Giganotosaurus (lo nòm vòl dire reptil gigantàs) foguèt descobèrt en l’an 1993 en Argentina, çò es lo continent american meridional. Se pensa que visquèt aicí pendent lo Cretacèu inferior ara fa aperaquí 90 milions d’ans. Fasiá mai de 14 mètres de longada e aviá un pés mejan de fins a 8 tonas (com dos elefants modèrns). Amb aquestas mesuras poiriá plan se coronar coma lo carnivòr terrestre màger car èra màger que lo meteis Tiranosaure rex. Divèrsas esqueletas foguèron trobadas amasa, çò que fa sospechar que, benlèu, caçava en grop.
Carcaradontosaurus visquèt, pasmens, al continent african. Lo nòm vòl dire “reptil amb dents de làmia” e èra familha pròcha de Giganotosaurus. Un especimèn de 14 mètres de longada foguèt descobèrt al Marròc en 1995. Aviá, totun, los braces cuèrts e d’arpas poderosas. Lo cran sol fasiá 180 cm e cada maissèra aviá 80 dents que mesuravan mai de 20 cm de longada.
Aquestas quatre espècias de predator formavan part dels allosaurides. Demorèron entre ara fa 120 e 90 milions d’ans a totes los continents de la planeta. Quand Pangèa se devesiguèt en Laurasia e Gondawana, Acrocantosaurus demorèt al nòrd e Giganotosaurus e Carcaradontosaurus al sud, malgrat que tanben en desparièrs continents, com ja avèm dit.
La mòrt de las predas d’allosaurides arribava sovent pel poison de la nhacada del predator, qu’aviá totjorn carn poirida entre las dents. Quora nhacavan la preda aquesta morissiá lèu e l’allosaurid sonque devia puèi la cercar mòrta, cossí fan los grands reptils oceanians actuals de l’illa de Komodo.
La Redaccion
Fotografia principala: Sapiéncia/ChatGPT
