En sud-oèst african atlantic i a un des desèrts mès extrèms dera planeta ; eth desèrt de Namibia. Demorèc aciu pendent es darrèrs 55 milions d’ans e pr’açò ei considerat un des desèrts mès ancians deth mon. Eh sòn nom vie d’ua paraula dera lengua nama que vò díder lòc ued.
Mès aguest desèrt tanben a un ecosistèma fòrça ric e susprenent pr’amor que cèrtes espècies desvolopèren estrategies extraordinàries entà subervíuer. Eth sòn releu e clima, fòrça apròp dera còsta, son unics e tanben ac son era sua flòra e fauna.
2.000 quilomètres de longada
Eth desèrt deth Namib s’espandís ath long de mès de 2.000 km de còsta, des d’Angòla enquia Africa deth Sud. Era sua amplada ei d’apuprètz 80-200 km e arribe enquiar interior continentau african. Ei considerat ua zòna de transicion entre er ocean e er altiplan interior african.
Totun, tanben ei un desèrt fòrça arid e sec. En cèrtes regions era plòja sonque arribe as 20 mm anaus. Mès non ei un desèrt caud com eth Sahara. Es temperatures son mès baishes pr’amor deth corrènt de Benguela, en Atlantic sud.
Aguest corrènt da aire heired ara còsta, mès que mès, pendent era auba e era còga deth solei. Alavetz se forme era broma, era principau hònt d’aigua d’aguest desèrt. Eth sòn paisatge son dunes de sabla damb un color fòrça ròi pr’amor dera oxidacion deth hèr. Bères ues arriben as 300 m de nautada.
Son creades tostemp peth vent e eth paisatge càmbie tostemp. Tanben a airaus de grava, es regs, e ancians lets d’arrius sequi (wadis). Era vegetacion non ei abondanta, mès fòrça especializada. Es plantes d’acíu an desvolopat ua adaptacion extrèma ara pèrda d’aigua e profiten tostemp era umitat dera broma.
Welwitschia mirabilis, ei ua des plantes mès singulars deth mon. De hèt, ei unica. Pòt víuer enquia 1.000 ans mès sonque a dues huèlhes. Pòt captar era umitat dera broma a trauèrs dera superfíca des sues huèlhes. Non i a cap auta planta com aguesta en tota era planeta. D’autes plantes encara cerquen d’arribar ara aigua damb arraïtzes fòrça prigondes o damb cicles vitaus plan cuèrts.
Er fauna deth Namib tanben s’adaptèc as condicios climatiques d’aguest desèrt hè milèrs d’ans. Insèctes, reptils, audèths, anfibís e mamifèrs an tanben pr’açò caracteristiques uniques en mon. Er escaravat deth desèrt, per exèmple, pòt arribar as gotes d’aigua sonque damb inclinar eth sòn còs, e atau era aigua demòre laguens era sua clòsca. Laudèrts com es geckos e es sèrps demòren enterradi dejós dera sabla pendent eth dia entà sajar d’arrestar era calor extrèma.
En aguest desèrt tanben traparam orix deth desèrt, gasèles e iènes marrons, que pòden migrar fòrça lonh pr’amor dera fauta d’aigua. Ena còsta eth corrènt de Benguela da as colonies de fòques e audèths marins tot çò de besonh entà víuer.
Totun, aguest ecosistèma ei delicat. Es adaptacions dera fauna e dera flòra auèren de besonh milions d’ans entà poder capitar. Mès era activitat umana pòt açò trincar lèu-lèu.
Eth torisme pòt hèr mau as dunes. Era explotacion de mines (diamants e urani) tanben. E era menaça deth cambi climatic aué ei grana pr’amor que poirie trincar o cambiar es modèls de broma der airau e donque cambiar era origina dera principau hònt d’aigua d’aguest desèrt.
Atau, aguest desèrt non ei sonque un espaci ued e pro. Ei un laboratòri naturau on era geografia, eth clima e era vida luten amassa entà assajar d’arribar ath deman. E era sua flòra e fauna excepcionaus demòstren que tanben pòden subervíuer dejós condicions extrèmes.
Eth desèrt deth Namib donques represènte ua leçon de geografia fisica e climatica susprenent, pr’amor que ei un ecosistèma plan delicat que demorèc milions d’ans per formar-se. Aué es sòns animaus e plantes subervíuen cada dia en condicions extrèmes. E se càmbie sonque un des factors climatics eth lòc poirie víer un desèrt, mès ara ued e sense cap tipe de vida. Çò que serie fòrça trist se era causa siguèsse sonque umana.
La Redaccion
