Segontes una nau estudi hèt per cercaires estatunitencs, era dilatacion quantica deth temps qu’ei reuau. Enquiara e en çò dera fisica classica, eth temps qu’ei diferent segontes se er objècte ei en movement o non. E qué han dit es cercaires estatsunitencs entà afirmar ara qu’eth temps se pòt dilatar ?
Es cercaires qu’an açò dit son ua còla de scientifics de fisica deth Collègi Saint Anselm de Nau Hampshire e son estats dirigidi per Alexander Smith. Segontes eri un sistèma quantic pòt passar de manèra diferenta segontes era velocitat der objècte. Atau, era resulta deth sòn estudi balhe era rason ara teoria dera relativitat d’Einstein pr’amor qu’aguest ja auie dit en 1905 qu’era nòsta concepcion deth temps ei equivocada.
Atau, e segontes eth cercaire Alexander Smith non i a una sol e unic temps en Univèrs e aguest tanben a diferentes velocitats : Eth temps ei, de hèt, bèra ua causa personau pr’amor que toti auèm un relòtge pròpri. E aguest transcor de manèra diferenta segontes era velocitat de desplaçament de cadun ».
Entà compréner milhor açò, que cau compréner ben era paradòxa des bessons. Se i a dos bessons damb era madeisha edat que viatgen en espaci a grana velocitat, quan tornen ara Tèrra dempús de cinc annades, peth dusau passèren solament cinc annades, mès entath prumèr lèu 30 annades ! Era resulta ei qu’es bessons non an era madeisha edat pr’amor qu’eth temps s’estirèc mès entà un qu’entà er aute. E açò qu’ei era dilatacion deth temps.
Un temps diferent en mecanica quantica
En mecanica quantica, en mon des particules, es leis fisiques son fòrça diferentes des dera teoria dera relativitat d’Einstein. Era superposicion d’estats, ei un fenomèn solament quantic. En aguest tipe de fisica un sistèma pòt éster ath còp en dos estats diferents, com passe ena paradòxa deth gat d’Schrödinger, (pr’amor qu’ei viu e mòrt ath còp). Aguesta superposicion d’estat qu’ei çò que donec era clau a Alexander Smith entà poder demostrar que i a ua dilatacion quantica deth temps e qu’aguesta ei reuau.
Entà poder o demostrar, es cercaires utilizèren atòms de Rubidi 87, pr’amor qu’eri tanben son, ath còp, relòtges atomics : era diferéncia entre es diferents estats d’aguesti atòms balhe era mesura e definís ua unitat de temps. Atau es cercaires an pensat qué se poirie observar se aguesti relòtges son supersposadi e an dues velocitats diferentes ?
Es cercaires donques an estudiat es atòms de Rubidi 87 damb ua energia major qu’era normau. Eth temps que demòren entà tornar ath sòn estat d’energia fondamentau ei coneishut. Era question ère donques se aguest temps ère diferent quan es atòms son en un estat de superposicion dera velocitat e la responsa siguec quiòc, i a ua dilatacion quantica deth temps.
Totun, es cercaires tanben an volut confirmar qu’eth sòn travalh enquiara ei solament teoric e que cau contunhar trabalhant. Ja an podut situar es atòms en superposicion de velocitat diferenta e ara cau mesurar eth temps ara ora de tornar ath sòn estat fondamentau. E açò que tanben diden qu’ei plan complèx. E que dilhèu non poiràn o demostrar totaument enquia 2035.
Era Redaccion
