Era ciutat de Valéncia acolhís en Musèu de Preïstòria de Valéncia ua exposicion sus er art preïstoric dera celèbra cauna occitana de Lascaus. Era exposicion serà obèrta entre es mesi d’octobre d’enguan e enquia era fin deth mes de març de 2026. Se poirà veire enes sales I e II d’aguest musèu. Eth nòm dera exposicion ei “Un viatge virtuau ath passat” e damb era se vò rebrembar er art hèt per nòsta espècia en territòri aué occitan e qu’es demorat, urosament, milèrs d’annades.
Atau, aguesta exposicion rebrembre quan se passèc eth descorbiment der art d’aguesta cauna, en seteme de 1940, quan Marcel Ravidat, damb sonque 18 annades, Jacques Marsal (15) e Georges Agniel (16) a mès de Simon Coencas (13) entrèren en un trauc trapat en bòsc. Aguest descorbiment cambièc totaument era istòria der art mondiau. Lèu Henri Breuil i anèc entà poder copiar es beròies figures animaus pintades enes parets dera cauna de Lascaus, que siguec classificada coma monument istoric per estat francés en 1979 e que lèu serie tanben considerada coma un tresaur pera UNESCO.
Era Cauna de Lascaus, totun, siguec barrada oficiaument en 1963 pr’amor des problèmes qu’eth dioxid de carbòni des umans provocaue enes òbres d’art. I aueren fòrça toristes e açò provoquèc eth barrament dera cauna ath public. Mens de 10 annades dempús, en 1972 eth govèrn francés causic bastir ua copia dera cauna (Lascaus 2). Aguesta copia siguec obèrta en 1983. En 2016 encara siguec bastida ua naua copia, Lascaus 4, qu’ei ua còpia exacta dera madeisha.
Ena exposicion de Valéncia se poirà veire se com ua miniatura representa era cauna, bastida sus un modèu digitau. Era copia ei exacta, mès que mès, dera Sala deth Buèu, ua prumèra sala tanben coneishuda coma era Rotonda pr’amor qu’ei mès o mens redonda. Sonque aguesta sala plena d’art rupèstre hè 9 mètres d’amplada e 6 mètres de nautada.
Un supòrt ideau
Es parets d’aguesta sala son caperades damb calcita e son un plan bon supòrt entàs pintures, qu’ocupen enquia 25 mètres. Cau rebrembar qu’era forma d’aguesta sala influec ena distribucion des pintures. Totun, que non s’i trapèc jamès cap grabadura. Es òmes caçaires-culheires i entrèren hè 20.000 ans pr’amor qu’era entrada demorèc obèrta alavètz. Hè ara 8.000 annades era entrada demorèc barrada. Dilhèu pr’açò es pintures demorèren tan ben conservades.
Cèrtes pintures que demorauen amagades sigueren descobèrtes damb tecniques fotografiques naues e tanben damb era ajuda dera informatica. Açò ajudèc fòrça a registrar damb detalh es pintures e poder ne hèr ua beròia còpia. Aué Lascaus ei barrada e cau que demòre atau. Era cauna ei plan susvelhada e i a diuèrsi programes de conservacion dera madeisha. Sonque bèri uns expèrts i pòden entrar. E sonque i pòden entrar aqueri qu’an eth permís deth Conselh Scientific.
Totes aqueres celèbres pintures preïstoriques donques pòden ara èster observades ben en Valéncia. I traparam chivaus, cèrvis, buèus, bisonts, crabes, felins e rinocèros. E tanben bèri uns senhaus umans. E pòden èster copiades pr’amor qu’ei ua còpia. Cau rebrembar qu’es grops umans que i demorèren alavètz èren nomades e viuien de çò qu’oferie era natura. Enes caunes, totun, solament i entraven entà huger deth heired o entà pintar animaus entara sua caça.
Es pintures sigueren hètes damb pigment naturau e pr’amor d’açò non podèren èster datades damb era tecnica deth Carbòni 14. Mès es objèctes trapadi òc que podèren dar chifres d’edat. Ua datacion de 1988 confirmèc qu’ua bana de rangièr auie 23.000 annades. Er estil des pintures, totun, demorarie ath torn des 25.000 annades es mès ancianes e 17.000 es mès naues.
Es pintures sigueren hètes per nòsta espècia, Homo sapiens hè apuprètz 21.000 annades. Son centenears de pintures que demòren aué en país occitan. E representen er celèbre art des caunes europèu. Aué Lascaus qu’ei un luòc preïstoric patrimòni de tota era umanitat.
Un estudi recent confirmèc qu’era populacion d’alavètz en Euròpa auie era pèth mès escura. Açò demorèc enquia hè apuprètz 15.000 annnades. Era pèth venguec mès clara dempús damb era arribada de populacion d’Orient Proxim e venguec majoritària pendent eth neolitic. Ua mutacion ajudèc era populacion europèa dauant era fauta de Solei damb mès vitamina D.
Aqueth òme ancian que viuec en Lascaus parlaue plan, coneishie era natura, enterraue es sòn mòrts, e tanben creaue art. Demoraue en grops petiti e caçaue entà subervíuer. Eth clima ère mès heired e sec. E tostemp s’adaptauen ath sòn environament. Eth paisatge ère de tundra damb fòrça rangièrs e bisonts ena estèpa.
Era prumèra copia modèrna ei de 1963. André Glory copièc ben es pintures. N’i auie mès de 1.500. Trabalhèc solet en tot copiar es pintures dia e net. E ja demanèc en aquera luenhana epòca barrar era cauna e atau poder sauvar-la des toristes. Qu’ei com ei atau encara aué. Mès se ne volètz veire ua beròia copia sonque vos cau anar ath Musèu de Preïstòria de Valéncia. Auètz temps enquia març de 2026.
Era Redaccion
