DINOSAURES QUE ROCONAVAN
Malgrat que ja foguèt anonciat en Sapiéncia en agost de 2016, de nòvas pròvas confirmarián que i aguèt plusors espècias de dinosaures que rugissián pas, mas que roconavan coma los aucèls. La confirmacion d’aquel fenomèn arribèt ara pr’amor que foguèt descobèrta una segonda espècia de dinosaure que roconava e que rugissiá pas. Lo fossil, trapat en China, confirmariá que plusors espècias de dinosaures- se ben se pòt pas dire que totas – roconavan coma los aucèls.
Pasmens, l’imatge collectiva que totes avèm al cap e qu’es demorada aital pendent mai de 100 ans afirma que los dinosaures rugissián coma los mamifèrs predators (felins mai que mai). Mas se ja en aquela escasença (2016) se dubrissiá la pòrta a una paradòxa, ara ja se pòt començar a sospechar que los dinosaures avián pas jamai rugit. Pr’amor de la descobèrta recenta d’una nòva espècia de dinosaure chinés, que sembla que rugissiá brica.
Un pichon erbivòr bipède
L’espècia ara descobèrta se nomena Pulaosaurus qinglong e foguèt una ervibòr bipède de sonque 70 cm de longor. Lo nom fa referéncia a un drac que fa fòrça rambalh, pr’amor que Pulaosaurus s’escantilhèt ara fa 160 milions d’ans e aguèt una estructura vocala que situa l’espècia prèp dels aucèls modèrns mai que d’autras espècias predators coma T. rex pr’amor dels sons que fasiá.
La descobèrta foguèt publicada al numeric PeerJ e ja comencèt a provocar tornarmai una granda discussion dins la comunautat scientifica internacionala car lo fossil d’aquesta nòva espècia de dinosaure tanben inclutz l’organ de la laringe, çò qu’es plan rar de trapar en çò dels dinosaures. D’efièch, fins ara sonque èra estada trapada una autra laringe de dinosaure apertenent a l’espècia de Pinacosaurus, una espècia del Cretacèu. La tròba d’una segonda espècia amb aquel organ entraïnèt una granda discussion en la comunautat paleontologica.
Lo fossil de Pulaosaurus foguèt trobat a la formacion de Tiaojishan chinesa del Jurassic superior, a la província d’Hebei. Lo fossil èra plan conservat e pr’amor d’aquò los paleontològs poguèron tanben trobar de cartilags de la laringe qu’uèi sonque pòdon èsser restacats amb los sons que fan los aucèls.
Aquesta estructura suggerís que Pulaosaurus podiá produire de sons plan complèxes e qu’aquestes èran mai prèp del cant dels aucèls que non d’un rugit, çò que vòl dire qu’aquesta espècia roconava com fan uèi los aucèls modèrns mas que rugissiá pas. Los cercaires tanben trobèron dins l’esqueleta de l’espècia de rèstas de digestion o cololits qu’ajudaràna compréndre melhor la sieuna dièta.
Aital, e malgrat que los filmes estatsunitencs mòstran totjorn los grands rugits dels dinosaures, sembla de mai en mai qu’aquestes rugissián pas, mas que roconavan. La fauta generala de laringes aviá provocat aquela vision. Pasmens, Pulaosaurus suggerís qu’almens qualcunas espècias avián d’organs vocals plan complèxes e qu’èran plan mai semblables als aucèls modèrns e non pas als reptils modèrns. E disèm qualcunas espècias e pas totas pr’amor que de reptils modèrns coma los crocodils rugisson e roconan pas.
Alara, e se a la sèlva jurassica i avián pas de rugits mas sonque de sòns complèxes quand los dinosaures roconavan ? Ja i a cèrts cercaires que començan a sospechar com podián èsser aqueles sons e los restacan al son que fa lo casuari australian. Los aucèls son descendents dels terapòds ancians e lor son es produït per un organ nomenat siringe. Los reptils actuals usan la laringe. Se Pulaosaurus aviá ja un organ vocal desvolopat poirá soslinhar que lor abilitat a l’ora de cantar èra plan mai comuna que non se pensava abans.
Pasmens, los paleontològs pòdon pas conéisser lo son que fasiá Pulaosaurus pr’amor que lo fossil trapat aviá la maissera desformada. Mas aver una laringe aital benlèu poiriá voler dire que foguèt una espècia que cantava per defensar lo territòri o encara atreire una femela.
Aquò pòt far cambiar la vision qu’avèm totes dels dinosaures. Pulaosaurus lençava de sons de bassa intensitat sens obrir la boca, usats per se comunicar o avisar de dangièrs. En mai d’aquò, los cercaires creson que benlèu d’autras espècias tanben aguèron aquela laringe e benlèu cantar o roconar e pas rugir foguèt la norma generala en çò dels dinosaures.
Pulaosaurus es doncas un joièl paleontologic pr’amor d’aquela laringe. E podèm imaginar d’adrosaures amb de crestas al cap que podián lençar de sons rars e longs del còp que d’autras espècias coma Pulaosaurus lençavan de sons mai aguts. Benlèu las espècias pus pichonas roconavan coma los aucèls actuals e los sauropòdes lençavan de sons de plan bassa freqüéncia que los umans podèm pas escotar.
Un article de Christian Andreu*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.
