UN GENRE PLAN ANCIAN
Quand foguèt descobèrt e classificat pel primièr còp l’especimen fossil clade (que balhariá puèi lo nom a tot lo genre), los cercaires creguèron, pr’amor de las siás caracteristicas biologicas, qu’èra un dinosaure que demorava sonque dins los climas tropicals. Pasmens, los iguanodontids foguèron puèi descobèrts sus tota la planeta. Un trach unic èra l’arpa que l’iguanodont aviá dins un det de la man per se defendre dels predators.
Car l’iguanodont foguèt lo segond dinosaure descrich per la paleontologia en 1825. Dempuèi alara de nombrosas esqueletas foguèron trapadas en Euròpa, Asia e America del Nòrd, e uèi avèm una idèa plan clara sus aqueste genre de dinosaures quadrupèdes erbivòrs.
Un exemple es Iguanodon bernissartensis, que faguèt mai de 10 mètres de long e visquèt durant lo Cretacèu inferior en Euròpa occidentala. Se podiá enauçar sus las pautas posterioras per aténher las fuèlhas pus nautas dels arbres. Quand corriá, totun, los paleontològs creson que podiá pas sosténer lo ritme de las pautas posterioras amb las anterioras (mai cortas) e per aiçò, fin finala, adoptava una posicion bipèda. Aquò li balhava plan mai de velocitat.
Lo mòrre dels iguanodontids finissiá amb un bèc de queratina e la maissa aviá de dents poderosas. Podiá, aital, trapar la vegetacion pus dura e la nhacar plan. Las mans de las pautas anterioras avián cinc dets coma lors ancessors. Los tres dets centrals èran plan corts. Lo det mai pichon èra tras que flexible e lo grand aviá una arpa longa e terribla per se defendre dels predators.
Una granda diversitat
Uèi, los paleontològs an trobat fòrça esqueletas semblablas al primièr iguanodont mas pus pichonas. Èran d’especimens joves o de sosespècias regionalas? O sonque de femèlas? Uèi encara se sap pas se los mascles iguanodontids èran mai grands o s’o èran las femèlas. Pòdon èsser d’autras espècias del meteis genre coma Mantellisaurus, Ouranosaurus, Camptosaurus o encara Pararhabdodon?
Ouranosaurus foguèt un iguanodontid que sovent es representat amb una vela sus l’esquina. Aviá de vertèbras dorsalas tras que longas. Mas benlèu aviá sonque una giba amb de resèrvas. Los cercaires encara uèi trantalhan per causir quina ipotèsi es la melhora.
Totas las espècias iguanodontidas del Cretacèu avián pès d’aucèl. Aquò restaca aquela familha (e aquel genre) de dinosaures amb los ornitopòdes (ancessors dels aucèls). Los ancessors dels iguanodontids foguèron los ipsilofodontids e los eterodontosaurids, qu’evolucionèron vèrs los iguanodontids.
Vivián en grop e, malgrat que s’espandiguèsson fòrça pendent lo Cretacèu inferior, foguèron puèi remplaçats pels adrosaurids. Pasmens, encara uèi son considerats coma una de las familhas pus comunas de dinosaures del Cretacèu.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.
Fotografia principala: Sapiéncia/ChatGPT
