OCCITÀNIA E CATALONHA

Christian Andreu
0
Las relacions entre Catalonha e Occitània son estadas totjorn complèxas. Foguèron politicas e lingüisticas pendent l’edat mejana. Culturalas e comercialas pendent l’epòca modèrna. E economicas e de tota sòrta las darrièras decadas e uèi lo jorn. Per poder o demostrar, aquesta setmana lo Centre Catalan de Geografia, amassa amb l’IEC (Institut d’Estudis Catalans) e l’Universitat […]

ER ESFONDRAMENT DER ANCIAN EGIPTE

Christian Andreu
0
Er Egipte ancian viuec diuèrses estapes coma reiaume. Diuèrsi còps queiguèc e s’esfondrèc eth sòn estat. E tostemp tornèc a reviscolar. Com siguec açò possible ? Pr’amor des secades climatiques longes que provoquèren revòutes, hami e envasions. Siguec atau que queiguèc er Egipte Ancian. Açò compòrte confirmar qu’eth clima auec un ròtle clau ena sua istòria. […]

TRAPADA UA ESPÈCIA NAVÈRA DE MUSARANHA A ETIOPIA

Christian Andreu
0
Qu’ei sabut que l’environament uei non a ua bona situacion. De hèt, la planeta que pateish uei ua grèva crisi climatica que pòt provocar lo mort lèu de hèra espècias animaus e tanben deu monde de la flòra. Totas las notícias qu’arriban ne son pas briga bonas e ei estonant descobrir que tanben i a […]

PATAGONIA, ETH PAÍS DES MONTANHES

Christian Andreu
0
En extrèm sud d’America i a ua region estonanta pr’amor dera sua diuersitat geografica e climatica. Eth sòn nòm qu’ei Patagonia. Aué ei part d’Argentina, mès tanben de Chile, e ei ua giganta zòna damb montanhes glaçades, estèpes sens fin, fiòrds prigonds e tanben vents que crèen eth sòn ecopaisatge. Era Patagonia ei lonh d’èster un […]

LO FÈRRE QUE PERMET D’ALENAR

Christian Andreu
0
De pensar a l’oxigèn es pensar a des forèstes, selvas o bòsques verds. Mas l’origina de l’oxigèn es plan luènha pr’amor que se forma al nivèl microscopic dins l’ocean. Lo fitoplancton son d’algas marinas que, mercés a la fotosintèsi, produson d’oxigèn. L’oxigèn que respiram. E aqueste es un procès que depend, encara, del fèrre. De […]

LOS MÀGERS CARNIVÒRS DE LA PLANETA

Christian Andreu
0
La familha deus orsids qu’ei ua familha de mamifèrs que son, sustot, carnivòrs. Atau, e maugrat que se un ors tròbe un cèrvi, un ausèth o peissum lo minjarà, tanben mingen heruta e larvas, mèu d’abèlha, grana e rasics. E se tròban un animau mort e an hèra hami tanben minjaràn carronha. Aquò vòu díser […]

LO NAHUATL, PARLAT PER MAI D’UN MILLION DE PARLAIRES

Christian Andreu
0
I a lengas indigènas en defòra d’Euròpa que coneissèm pas e que causan estonament quand sabem  lo nombre de parlaires, que pòt èsser de milions. Una d’aquelas es lo nahuatl, la lenga indigèna mai parlada de Mexic e tanben una de las lengas indigènas americanas amb una màger preséncia istorica e culturala de tot l’emisfèri […]

LÀMIAS BLANCAS AL MEDITERRANÈU

Christian Andreu
0
Las autoritats scientificas espanhòlas an confirmat la preséncia d’un tipe de làmia brica abituau au mediterranèu; la làmia blanca. Lo fenomèn estó confirmat per l’Institut Oceanografic espanhòu. Despuish lo sègle XIX, que i a làmias blancas au mediterranèu occidentau mes qu’ei plan rare ne poder trobar especimèns pendent la vita vitanta au mar. En abriu […]

S’AVORRIR VA PLAN PEL CERVÈL

Christian Andreu
0
La neurosciéncia o confirmèt: lo cervèl a de besonh s’avorrir se vòl subreviure en un mond mai e mai restacat. De cercaires descobriguèron que s’avorrir activa de rets cerebralas clau per la creativitat, la memòria e l’equilibri emocional. E tanben avertiguèron sus una vida sens se pausar. Al mond actual tot es creat per cridar […]

LA LENTA DESAPARICION DEL BIELORÚS

Christian Andreu
0
En Bielorussia, los russes son de mai en mai valorizats e los bielorusses parlan de mai en mai rus amb eles.  Lo país es a mand de patir un procés de russificacion prigond. Ja  s’èra passat a l’epòca sovietica mas dempuèi 1991, lo país a una lenga pròpria oficiala, lo bielorús. En 1994, pasmens, arribèt […]