ABDITOSAURUS KUEHNEI, ETH GIGANT PERDUT DES PIRENÈUS
En Palhars Jussan, en Pirenèus catalans, ua còla de paleontològs descorbic non he guaire fossils d’ua naua espècia de titanosaure, jamès trapadi abans en Euròpa. Eth dinosaure siguec nomentat Abditosaurus kuehnei, e es sues rèstes son excepcionaus pr’amor deth sòn bon estat. Abditosaurus siguec classat coma un des darrèrs erbivòrs gigants deth sud europèu que s’escantilhèc tanben quan arribèc era fin des dinosaures ara hè 66 milions d’annades.
Eth descorbiment d’Abditosaurus hè mès ric encara eth depaus de fossils de dinosaures des Pirenèus e tanben da informacion clau sus era biodiuersitat dera region a mès de confirmar es rutes dera dispersion des titanosaures europèus pendent era fin deth cretacèu.
Abditosaurus donques apertén ath grop des titanosauria, un grop de dinosaures erbivòrs qu’auien eth còth e era coa fòrça longues e que pesauen fòrça. Es fossils d’Abditosaurus an ua edat d’apuprètz 70 milions d’annades. Eth dinosaure hèie entre 17,5 e 18 mètres de longada e podie auer pesat enquia 14 tones. Açò hè d’Abditosaurus eth titanosaure mès gran jamès descorbit ena celèbra isla « ibero-armoricana », era anciana region on i auien era peninsula iberica mès tanben eth sud d’Occitània.
Era esqueleta trapada ei plan importanta pr’amor qu’ei era esqueleta semiarticulada mès importanta d’un titanosaure jamès trapat en Euròpa. Era trapa donques siguec excepcionau pr’amor de la qualitat des rèstes. Açò hè d’Adbitosaurus un fossil clau ara ora de compréner melhor eth mon en aquera luenha epòca.
Hè 70 milions d’annades
Hè 70 milions d’annades es Pirenèus non èren nautes montanhes, com aué, èren tèrres no guaire nautes damb fòrça rius, dèltes e zònes de còsta. Era region ei nomentada isla ibero-armoricana pr’amor qu’ère tot un airau insular o semiinsular. E es condicions geografiques e ecologiques permetien era preséncia de grani erbivòrs, com es titanosaures.
Trapar un dinosaure tan gran en airau vò díder qu’en Cretacèu tanben i auien grani dinosaures e non solament en grans continents pr’amor que tanben demorauen en zònes aué de montanha. Orcau-1 ei eth nòm deth prumèr depaus trapat en Palhars Jussan. I an trabalhat amassa er Institut Catalan de Paleontologia Miquel Crusafont (ICP), eth Musèu dera Conca Dellà (MCD), era Universitat Autonòma de Barcelona (UAB), era Universitat de Saragossa (UNIZAR) e era naua Universitat de Lisbona.
Abditosaures donques, demòstre que i auec grans sauropòdes en Euròpa. Enquia non hè guaire se pensaue qu’açò non podie èster atau pr’amor qu’eth territòri èren isles. Mès eth descorbiment d’aguesta espècie trinca aguesta vision. Es ecosistèmes deth lòc en aquera epòca ja auien ua grana diuersitat ecologica.
Aguest descorbiment tanben demòstre qu’es titanosaures non tostemp patiren ua « miniaturizacion insular » com se pensaue. Dilhèu era isla ibero-armoricanan non ère ua isla o non ère tan isolada. Tanben ajudarà a compréner melhor es migracions animaus dera epòca.
Totun, cèrtes qüestions encara demòren sens responsa : Quina siguec era sua color ? I auien tanben predators ? Perqué s’escandilhèc era espècie ? Cau donques estudiar mès era region pr’amor que i poirien auer rèstes excepcionaus. Adbitosaurus siguec un titanosaure de 14 tones e 18 mètres de longada que demorèc ena còsta o en airaus de riu, e açò hè 70 milions d’annades. E, se era paleontologia catalana descorbic Abditosaurus fòrça auti descorbiments pòden tanben arribar. Solament atau poirem conéisher quina faune e flòra i auèc enes Pirenèus ena epòca.
Era Redaccion
Fotografia principau: Oscar Sanisidro/Musèu de la Conca Dellà/CC
