La fonda actuala dels glacièrs de la planeta pr’amor del cambiament climatic poiriá, segon divèrses estudis scientifics, entraïnar divèrsas erupcions volcanicas sus la Tèrra que poirián tanben provocar de cambiaments climatics. Lo fenomèn, descobèrt fa gaire, poiriá èsser plan seriós e los cercaires demandan de lo poder estudiar mai atentivament abans l’arribada d’una crisi climatica encara mai grèva.
La fonda dels glacièrs, doncas, menaça pas solament los oceans e las regions polaras, çò diguèron los cercaires de l’estudi realizat per l’Universitat de Wisconsin-Madison. Aquela fonda poiriá desvelhar plusors volcans uèi inactius. Lo fenomèn se poiriá produire pr’amor d’una mendre pression sus lo magma terrèstre en seguida de la fonda dels glacièrs. Aquò, çò apondèron los cercaires, poiriá entraïnar mai de magma près de la superfícia terrèstra e una creissença del risc d’erupcions volcanicas explosivas.
Los cercaires ja an espepissat aquel fenomèn en Islàndia après la darrièra glaciacion. Totun, mai d’un scientific a pogut afirmar que lo fenomèn èra estat confirmat en Patagonia. E vòlon alertar a totes per çò que tanben se poiriá debanar en d’autras zònas coma Alaska, Antartida o Russia, regions uèi ja plan sensiblas a las erupcions volcanicas. L’estudi foguèt fach sus sièis volcans dels Andes e ara poiriá obrir una nòva epòca scientifica a respècte cambiament climatic.
Un principi fisic simple
La sciéncia ja dempuèi de temps sap que i a una relacion intrinsèca entre los glacièrs de la planeta e l’activitat volcanica. Lo principi fisic es simple, mas tanben entraïna de consequéncias terriblas. Los glacièrs exercisson una granda pression sus l’escòrça terrèstra. Aqueste fenomèn permet de contrarotlar lo magma sosterranh, car lo glaç empacha lo gas volcanic de s’espandir e de se poder escapar en naut. Amb mens de glaç, aquela pression s’amendrís. E l’escòrça terrèstra ven mens quichada. Aquò pòt entraïnar mens de pression sus las cambras magmaticas inferioras que son a 15 quilomètres de prigondor.
En aquelas condicions, çò dison los cercaires, lo gas contengut dins lo magma se dilata plan lèu. Lo magma ven mai leugièr e se pòt mesclar amb de ròcas fondudas de l’escòrça terrèstra. Aquò creariá de condicions rasonablas per provocar mai d’erupcions volcanicas. Segon lo cercaire Pablo Moreno-Yaeger, de l’Universitat de Wisconsin-Madison, « la fonda dels glacièrs actuala provòca una mendre pression sus l’escòrça terrèstra e aquò poiriá crear una màger activitat volcanica per tota la planeta, mai violenta e mai frequenta ».
Solament en Islàndia la fonda dels glacièrs de la darrièra glaciacion terrèstra provoquèt entre 30 e 50 còps mai d’erupcions volcanicas qu’abans aquela epòca. Uèi, i a cèrtas condicions geologicas en Patagonia, Alaska, Antartida e Russia que son parièras. Son de regions plan sensiblas geologicament pr’amor que i a de centenats de volcans jos lo glaç.
En Chile, per contra, los volcans son encara jos la pression del glaç. Aquò se debana a la region mai meridionala dels Andes. Ailà los cercaires estudièron sièis volcans, dont lo mont Choschuenco, uèi inactiu. Los scientifics estudièron la siá istòria geologica amb l’analisi de cèrts minerals e de cristals trapats ailà. Aquò balhèt una edat a las erupcions del passat e se poguèt saber cossí s’èra format lo magma del volcan.
La resulta foguèt de descobrir qu’entre ara fa 26 000 e 18 000 ans la region èra cobèrta per de glaç amb una prigondor de fins a 1500 mètres. Aquel glaç quichava fòrça l’escòrça terrèstra e lo sistèma magmatic inferior. I aguèt pas gaire d’erupcions volcanicas e aquestas foguèron pas gaire violentas. E cresquèt una resèrva de magma de silici de fins a 15 quilomètres de prigondor.
Totun, fa 13 000 ans aquel glaç se fondèt e la pression sus lo magma inferior demesiguèt. Lo gas s’espandiguèt e i aguèt una tièra d’explosions volcanicas tras que violentas que cambièron lo païsatge andin. E aquò se poiriá tanben tornar produire al nivèl mondial segon aqueles cercaires.
Segon las analisis scientificas ara realizadas per aquela còla, i a 245 volcans actius jos lo glaç que poirián aver d’erupcions plan violentas. Solament en Antartida occidentala n’i a mai de 100. Se la realitat del fenomèn foguèsse corrècta, l’escòrça terrèstra poiriá cambiar lèu-lèu al nivèl mondial. E cal remembrar que los volcans tanben provòcan de grèus cambiaments dins lo clima mondial.
S’un volcan projècta de milions de tonas de cendre, aquò blòca l’arribada de la lutz solara. E arribarà lo freg, com se passèt en 1991 dins lo volcan Pinatubo. La temperatura mondiala baissèt de 0,5ºC durant de meses. Mas los cercaires son inquiets sustot pr’amor que mai d’activitat volcanica provocarà mai de gases d’efièch de sarra e mai de CO2 dins l’atmosfèra. Aquò accelerariá lo cambiament climatic. E la resulta poiriá èsser dramatica.
Per aiçò, los cercaires demandan d’estudiar mai lo fenomèn e las zònas amb de glaç que poirián provocar aqueles cambiaments dins l’escòrça terrèstra. Car la seguretat de tota la populacion de la planeta es en perilh. Solament aital, çò diguèron los cercaires, nos poiriam avançar als nivèls local e global cap a una màger crisi climatica sus la Tèrra.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.
