Lo Relòtge de la Mòrt en 2026 es uèi plan mai prèp de l’apocalipsi final que jamai. Es conegut coma Doomsday Clock, e lo sieu nòm vòl dire Relòtge de l’Apocalipsi. Uèi es mai real que jamai. Foguèt creat en 1947 per de cercaires que volián poder predire se i auriá lèu una guèrra nucleara. Mai tanben per luchar contra lo risc actual de desaparicion totala de la nòstra civilizacion.
Lo Relòtge de la Mòrt a d’agulhas que quan mai prèp son de las 00.00 mai sèm nosautres prèp de la fin de la planeta. Uèi lo risc es màger, mas l’imatge es la consequéncia de la sapiéncia scientifica e geopolitica umana. En 2026 las agulhas son fòrça prèp de mièjanuèch. Pas pr’amor que la fin pòga pas èsser arrestada mas pr’amor que i de mai en mai factors de risc (nuclears, ambientals, tecnologics e politics) que pòdon provocar mai aisidament aquesta fin.
Una vision sistemica del risc
Lo Relòtge de la Mòrt es uèi al començament de l’edat nucleara. De cercaires lo creèron per assajar d’arrestar una guèrra nucleara futura. Pendent decadas foguèt lo miralh de la Guèrra Freda. Las agulhas avançavan quan i avián mai guerràs e tornava endarrièr quan n’i avián mens. Voliá èsser un senhal per totes del risc real de guèrra nuclear malgrat las paraulas dels tecnics o politicians.
Quan la guèrra freda finiguèt, lo risc cambièt. L’agach ara èra mai larg mas lo procés estructural mai long. Un grop d’expèrts ne determina l’ora. Tot çò restacat amb la seguretat nucleara, lo cambiament climatic, de nòvas tecnologias e politica internacional ne son factors importants. Es mai un miralh de la pensada mondiala qu’autra causa. Sonque cerca poder cambiar las causas amb d’informacion.
Uèi lo risc nuclear es màger. En 2026 i a milièrs d’armas nuclearas a la planeta, mens mecanisme de contraròtle d’aquestas, d’armas mai modèrnas, de guèrras regionalas e mens temps per poder arrestar una crisi. Los umans podem demorar marrits mas tanben o pòt far la tecnologia.
Lo risc d’una gigantassa crisi climatica contunha parièr. Aquò es sonque una mòstra de l’erosion progressiva de cèrtas condicions qu’an uèi las societats complèxas actualas. Mai de temperatura, mai fenomèns extrèms o mens biodiversitat son consequéncias de cambiaments economics, de noiridura, migracions e guèrras. Se sap çò que i a, mas i a pas capacitat de cambiar la vision scientifica en politica.
En 2026 tanben i a IAs que pòdon entraïnar cambiaments tecnologics plan lèu, abans de la creacion de nòvas leis. E aquò pòt provocar de responsas automaticas. Mai IA en las armadas e mai desinformacion globala. Lo Relòtge de la Mòrt sonque avisa que i a pas pus d’equilibri entre la tecnologia e de democracia.
I a mai d’informacion mas mens fidança, mai fakes e mai crisis.Fins ara las agulhas podián tornar endarrièr. Cal poder tornar o far. Aquò demostrariá que l’umanitat es mai rasonabla. Pr’amor que la majoritat de problèmas qu’a uèi l’umanitat an solucion mas com poder o far es una autra causa. Alara, qué podem far se volem un autre còp las agulhas del Relòtge de la Mòrt endarrièr ?
La Redaccion
Fotografia principala: Dragon Claws/Istock
