En 1944 se debanèt una de las mai grandas tragedias en tèrra occitana pendent la Segonda Guèrra Mondiala, lo chaple de la vila lemosina de Tula, que menèt a l’arrestacion e a l’assassinatge collectiu de fòrça estatjants de Tula. Los responsables fugueren los òmes de la Division Panzèr SS Das Reich, que respondiren atal al desbarcament dels Aliats sus la còsta normanda en junh d’aquel an.
Lo fach es que los jorns 7 e 8 de junh d’aquel an, lo grop de resisténcia francesa Francs-Tireurs aviá plan capitat. Mas l’ofensiva alemanda provoquèt la fugida dels maquis de Tula e de Corrèsa après. Lo 9 de junh de 1944, la division SS alemanda arrestèt tots los òmes de 16 a 60 ans de Tula. D’aqueles, 99 fugueren tuats. Puèi, 149 occitans fugueren mandats a Dachau. La fin de l’ofensiva alemanda menèt la mòrt de 213 estatjants de la vila lemosina de Tula.
Lo chaple de l’orror
La Division Das Reich SS èra arribada en Lemosin en genièr de 1944. Avián perdut fòrça òmes au front oriental. Aura caliá luchar e far fàcia a mai de 18.000 Aliats que avián ja desbarcat en Normandia en junh. Segon mai d’un istorian, lo chaple arribèt pr’amor que los òmes d’aquela division èran fòrça nazis, avián ja luchat contra los russes pendent d’annadas e tanben contra la resisténcia francesa. Aquò es la pensada de l’istorian Peter Lieb.
Après lo desbarcament aliat, aquela division panzèr alemanda recebèt l’òrdre de se posicionar entre Tula e Lemòtges, en Lemosin occitan. Avián tanben recebut d’òrdres d’atacar tots los « terroristas » que atacarián. Lo 5 de junh, lo comandant alemand d’aquela division ordonèt de luchar contra lo maquis occitan coma avián ja fach a l’èst d’Euròpa, es a dire emb fòrça crudeltat.
Pendent los meses de mai e junh, los Alemands dins aquela region avián ja tuat mai de 60 estatjants locals acusats de terrorisme. Lèu, aquela chifra montèt fins a 100 Lemosins. E de centenats d’ostalhs fugueren brutlats. Tula e la Corrèsa èran conegudas per lor lucha ferotja contra los Alemands. E lèu arribèt una unitat dels Servicis de Seguretat alemands a Tula, dirigida per Friedrich Korten.
I arribèren tanben d’òmes de la 324a Division alemanda e de Georgians d’un batalhon d’infantariá (presonièrs de l’armada russa). Lo 7 d’abril de 1944 avián ja arrestat 3.000 Lemosins a Lonzac. A Briva la Galharda, 17 òmes fugueren tuats e 24 ostalhs brutlats. A Briva, 300 Lemosins fugueren mandats trabalhar en Alemanha. En total, mai de 1.500 Lemosins e Lemosinas fugueren arrestats e mai de 200 Josieus executats.
La defensa d’Occitània
Jacques Chapou dirigissiá alara lo maquis lemosin. Ordenèt lèu una ofensiva contra l’armada alemanda. Segon l’istorian J. Delarue, Tula èra defenduda per mai de 700 Alemands e aliats, e èra melhor de pas atacar aquela vila. Davant aquela fòrça, los resistents lemosins avián sonque 1.350 òmes e femnas, e sonque 900 pogueren participar a l’ataca de Tula.
Lo 7 de junh de 1944, los Occitans ataquèren Tula. A miègjorn, los Alemands recuperèren de terren pr’amor que los Lemosins se retirèron parcialament del centre de la vila. Los patriòtas trobats ailà fugueren lèu tuats. Lo còp foguèt dur e lèu los Lemosins se retirèron de Tula pendent la nuech. D’un autre costat, quand la resisténcia francesa capturèt un grop d’òmes de las SD alemandas, fugueren menats au cementèri e fusilhats. Lèu comencèron a brutlar de bastidas de la vila. Lo matin dau 8 de junh, Tula demorava liberada dels Alemands.
Pas gaire pèrdas alemandas
Malgrat tota aquela batalha, los Alemands aguèren pas fòrça pèrdas: sonque 37 mòrts, 35 nafrats e 35 desapareguts. Un grop de Poloneses de l’armada alemanda acceptèt de s’unir als Lemosins per luchar contra los Alemands. Mas pendent la nuech comencèron d’arribar los primièrs tancs de la 2a Division Panzèr SS.
La resisténcia francesa voliá pas la destruccion de Tula e se retirèt pauc a cha pauc. Lèu, los Alemands comencèron d’arrestar tots los òmes de Tula. Mai de 5.000 joves fugueren amassats au centre de la vila. D’aqueles, la mairiá ne poguet salvar mai de 3.500. Mas pas los autres. Fin finala, lo matin dau 9 de junh de 1944, 120 Lemosins devián èsser fusilhats; totun, per una rason pas encara clara, los Alemands arrestèron l’execucion après aver fusilhat 99 òmes.
Lo jorn après, mai de 900 estatjants de Tula fugueren mandats arrestats a Lemòtges, puèi a Peitieus. La destinacion finala èra Dachau, en Alemanha. Lo 12 de junh, l’armada alemanda aviá ja tuat mai de 4.000 personas dins la region. Los Alemands abandonèron pas la Corrèsa fins au 16 d’agost de 1944.
Walter Schmald, que dirigissiá una unitat alemanda, foguèt arrestat a Briva lo 15 d’agost de 1944 e lèu fusilhat. Otto Weidinger, lo darrièr comandant de la Division SS Das Reich, foguèt pas trobat colpable au jutjament de 1945. Divèrses oficièrs alemands fugueren condemnats a 15 ans de preson, mas fòrça d’autres fugueren pas jamai jutjats.
Una lei francesa posteriora confirmèt que los colpables podián pas pus èsser perseguits ni punits après 30 ans dels faches, e per aquò los dirigents alemands d’aquela division pogueren pas pus èsser arrestats dempuèi 1974. Un afar doncas que, encara uèi, mòstra que la justícia foguèt pas renduda coma caliá, pr’amor que foguèt un dels piègers chaples que se debanèron en tota Occitània pendent aquela guèrra.
La Redaccion
