Malgrat que foguèt un dels exploradors de la renaissença mai productius, André es encara uèi un personatge dublidat per l’istòria. Foguèt un òme amb d’ambicion imperiala, una polida curiositat naturalista e una fè religiosa granda. Tanben foguèt cartograf d’una òbra qu’uèi es plan mai valorada. Lo sieu trabalh esclarís l’escuretat politica e culturala d’un sègle XVI encara malaisit de comprene uèi lo jorn.
André Tevet naissèt en Angoleime en 1516 de familha modèsta. Ja de pichon aguèt un grand interés per la natura e lèu cridèt l’atencion de mecènas coma Françésc Ir, e los Rochefoucauld, Guisa, o Caterina de Medicis. En 1549 visitaèt Crèta, e Constantinòble a mai d’Egipte, Palestina e Síria.
Tornèt a França en 1554, e publiquèt Cosmografia de Levant, ont descriguèt la fauna, flòra e costumas localas d’aqueles países. En 1557 se n’anarà al Brasil amb l’expedicion Villegagnon, La tòca èra fondar una colonia. Quand tornèt a França, es nomenat istorian e cosmograf d’Enric IId. Foguèt, a mai de politic, monge, savant e aventurièr, scientific e escrivan.
La França antartica
Uèi es conegut per la siá òbra Las singularitats de la França antartica que parlava de nacions indigènas coma los Tupinamba. Foguèron descrichas de plantas exoticas, d’animals rars e de nacions umanas. E cèrtas nacions d’aquelas èran antropofagas ritualas.
En 1575, publiquèt la celèbra Cosmografia universala. Fin finala, en 1584, De vertadièrs pertraits e vidas d’òmes illustres en 8 volums. Dempuèi 1586 aguèt la tòca de cartografiar 350 illas de totes los oceans car far una mapa marina drecha èra plan necessària per la França de l’epòca.
Las mapas foguèron realizadas entre los ans 1586 e 1587 e gravadas per Tomàs de Leu. Mas Tevet moriguèt en 1592, abans de la publicacion de las meteissas. Las mapas foguèron trobadas en la Bibliotèca de França en 2025 e son un vertadièr joièl topografic. Un vertadièr instrument del poder e la diplomacia.
André tevet foguèt un dels primièrs explorators europèus que balhèt de descripcions drechas e onestas de frucha coma lo maniòc, l’ananàs, lo cacauèt, la notz de cajó o lo tabac e d’animals coma lo tucán, lo peresós o lo tapir. Tanben aufriguèt la primièra imatge etnografica de los Tupinamba amb 41 descripcions de la flòra, fauna e rituals indigènas.
Segon plusors cercaires actuals es una òbra qu’es màger se parlam de la literatura de viatges del sègle XVIn. Totun tanben foguèt plan criticat a l’epòca e foguèt considerat un ignorant. E malgrat aquò foguèt totjorn admirat per fòrça naturalistas e botanics contemporanèus. E, urosament, uèi es de mai en mai rebrembat. Pr’amor que cal o far.
La Redaccion
