Se parlam de poesia e poètas occitans del sègle XXn cal rebrembar totjorn Marcela Delpastre (1925-1998), una de las màgers poètas lemosinas en lenga d’òc, mas atanben francesa. Delpastre nasquèt en 1925 a Germont, situat en Corresa, Lemosin. Tota la siá familha èra estada paisana e ela totjorn considerèt qu’èra nascuda ”au cuer de la civilizzacion paisana lemosina”.
Aquesta lemosina estudièt a l’escòla de Sent Liunard e puèi anèt al collegi de Briva ont aguèt un bacalaureat de filosofia e literatura. Tanben estudièt puèi en Lemòtges. Aprés la guèrra mondiala tornèt a la bòrda de la siá familha e i trabalhèt coma una paisana mai “perque foliá ben minjar”.
Per ansin, Delpastre trabalhèt amb vacas o lo sieu pelador (tractor). Tanben alara aguèt lo temps per escriure qualcunes poèmas. Segon l’inspiracion, cada jorn trobava lo temps per escriure quicòm. E escriguèt mai e mai vèrses. En 1950 ja viá amassat divèrses quasèrns de poesia e envièt los tèxtes a qualcunas revistas de poesia. Lèu venguèt la votz de tot lo Lemosin.
Pus tard, pendent la decada de 1960, Delpastre constatèt que l’ancian e tradicional biais de viure de Lemosin, èra cambiat per tractors, maquinas e televisions e qu’aquò èra un estil de viure plan desparièr de çò que i aguèt totjorn en Lemosin. Foguèt alavètz que s’interessèt per los contes tradicionals de Lemosin. Val pas dire que n’amassèt divèrses e lèu foguèron publicats a la revista Lemouzi.
Poesia en occitan
Marcela Delpastre publiquèt aital lo sieu primièr libre : La lenga que tant me platz : E si m’aproisme a la senta taula, voldriá ‘na òstia de pan de blat—per comuniar tot per lo còp emb lo bon Dieu e emb la terra—ensemble belament ‘semblats –coma l’alen a la saba daus blats—dins la lenga que tant me platz. E contunhèt d’escriure e publicar e poesia en lemosin, lo dialècte septentrional occitan.
Puèi arribèron los libres Lo Rossinhòl e l’Eglantina e Lo chamin de terra. Aperaquí 1965 comencèt a amassar de contes tradicionals lemosins. Lo primièr recuèlh es de l’an 1970. Tanben publiquèt en francés un libre d’etnologia. En 1968 arribariá La vinha dins l’òrt. Lo poèma en version francesa foguèt mes en teatre a Ràdio-Lemòtges.
Quand l’IEO amassèt un recuèlh de poèmas sieus en 1974 tot lo mond literàri occitan la descobriguèt. E Delpastre parlèt del sieu País Lemosin e tanben parlèt de “la sauvatgina e las bèstias al Bestiàri Lemosin. En aquela decada coneisserà lo grand escrivan lemosin Micheu Chapduèlh e tanben a Jan dau Melhau.
Los sieus poèmas contunhèron d’èsser publicats a la revista Lo leberaubre, trabalhèt amb la premsa locala en tot èsser entrevistada. Aquò la menèt al grand public occitan a travèrs de las revistas Òc, Occitans o Connaissance des Pays d’Oc.
Las darrièras annadas de la siá vida, Delpastre patiguèt la malautiá de Charcot e moriguèt en 1998 a la siá bòria de Germont, ont aviá nascut. Jan dau Melhau publiquèt la siá òbra entièra a l’editoriala Lo Chamin de Sent Jaume e los originals demòran a la Bibliotèca Municipala de Lemòtges.
Uèi Delpastre es reconeguda coma una dels dètz escrivans occitans pus importants del sègle XXn al costat de Joan Bodon, Bernat Manciet, Renat Nelli e Max Roqueta. Daissèt per lo sieu aimat Lemosin, Occitània e lo Mond un univèrs qu’es ja universal e que totes los òmes e femnas pòdon comprene plan. Pr’amor que la siá poesia foguèt totjorn escrita amb la lenga del pòble, amb la lenga del país, l’occitan lemosin.
La Redaccion
