Las guèrras de religion en Arièja, après 25 ans de patz, tornèron en 1619 e demorèron gaireben una decada. Los uganauds parlan, pel primièr còp, de s’independizar de la corona francesa car los diputats protestants enviats als Estats Generals de 1615 poguèron pas finir amb l’edicte de Nantas. En octubre de 1615 l’assemblada generala protestanta balhava l’òrdre d’insurrecion generala. Foish venguèt inquièt.
En 1621 lo baron catolic de Leran ataquèt tornarmai Pàmias. Fòrça pastors protestants ne fugiguèron. Divèrsas glèsias reformadas foguèron brutladas (dont Alamans). A Varilhas lo sètge venguèt dur e la resisténcia ariejesa longa. Après la mòrt d’entre 500 a 600 arcabusièrs catolics Leran se’n tornarà a Pàmias sens conquistar la vila.
La patz de Montpelhièr
Sonque un an après, lo comte catolic de Carmaing assetgèt Maseras amb 100 cavalièrs e 1.500 arcabusièrs e la vila foguèt lèu conquistada. En octubre de 1622 foguèt signada la patz de Montpelhièr que confirmava l’edicte catolic de Nantas.
En 1625 Loís XIII envièt lo mariscal Pons de Lauzières a conquistar Mas d’Asilh. Èra lo tresen còp que los catolics assajavan de conquistar aquela polida vila occitana uganauda. Caliá destruïre las muralhas de la vila, protegida per lo fluvi Arisa a l’oèst e la cauna de Mas d’asilh per lo sud, ont i aviá una fortalesa naturala amb una muralha bastida per Joana de Labrit.
Lauzières, marqués de Thèmines, e amb l’ajuda de Carmaing, amassèt fins a set regiments (Normandia, Ventador, Crussol, Annonay, Aigüas Bonas, Clos e Anseinhac en mai de los regiments de Mirapeis, Tolosa e de Vailhec e de Foish per poder capitar. Lo total èran 104 companhiás d’arcabusièrs catolics…
La batalha de Mas d’Asilh (1625)
Los catolics doncas, avián fins a 700 òmes d’infantariá, 140 mèstres de companhiá, 600 cavalièrs e 14 canons per començar lo sètge de Mas d’Asilh, que comencèt l’11 de setembre de 1625.
Thèmines, cap d’aquela armada, sonque poguèt i arribar après conquistar Calmont, Bordas, Sabarat e Camarada que lors abitants fugiguèron a Mas d’Asilh per se protegir de los catolics.
Thèmines nomenèt Carmaing e lo marqués de Ragny mèstres de camp e faguèt avançar 7 regiments amb l’artilhariá. Al nòrd la cavalariá catolica barrava lo camin a Pàmias. A l’èst Thèmines i situèt 3 regiments mai. La batalha de Mas d’asilh èra a mand de començar…
La Redaccion
