La primièra Republica de Nàpols foguèt la resulta d’una revòlta populara contra la dominacion espanhòla. Comencèt en 1647, mas abans una annada patiguèt l’ataca de las armadas castelhanas, qu’i poguèron metre fin. Los istorians actuals restacan aquel episòdi italian amb la Guèrra de Trenta Ans e la lucha continua entre los estats francés e espanhòl.
E mai foguèsse bailejada pel duc de Guisa, la revòlta napolitana s’acabèt lo 5 d’abril de 1648, quand tombèt lo castèl de Nisida e que l’armada espanhòla tornèt intrar dins Nàpols. Aquela revòlta èra la consequéncia d’una tras que grèva crisi economica pr’amor que lo govèrn espanhòl escotava pas los besonhs del pòble de Nàpols.
Lèu arribèron dos partits que devesiguèron la vila. Lo primièr èra dirigit per Masaniello, que se voliá revoltar. L’autre èra lo partit dirigit pel vicerei Ponce de Leon. Aqueste partit poguèt, pasmens, tornar metre la patz e l’òrdre dins la vila, malgrat lo malcontentament dels abitants.
Lo començament de la revòlta
I aguèt, totun, una nòva revòlta a Nàpols. Se debanèt après lo bombardament de la vila per la flòta espanhòla. La populacion de la vila ne poguèt pas pus e se revoltèt dobèrtament contra los espanhòls. Ara los napolitans se revoltavan pas contra los poderoses mas contra tot çò qu’èra espanhòl.
Lèu totes los soldats espanhòls de Nàpols foguèron aucits e se declarèt la Republica de Nàpols. Mas caliá aver la proteccion de qualque país pro poderós d’Euròpa per poder luchar e subreviure contra los espanhòls. Los napolitans causiguèron lo reialme de França. Per aiçò arribèt dins la vila lo duc Enric IId de Guisa, que la deviá protegir. Li foguèt ofèrta una corona se salvava la vila. Guisa acceptèt, e lo 15 de novembre desbarquèt a Nàpols per ajudar aquela nòva republica.
Pasmens, la situacion i èra ja pas brica bona, car los espanhòls avián ja capturat totes los castèls que i aviá a l’entorn de Nàpols. Los nòbles espanhòls tanben contrarotlavan lo territòri. Aquò causèt de famina dins la vila. Enric IId de Guisa assagèt de ganhar la favor de la noblesa espanhòla de las províncias mas i capitèt pas gaire. Poguèt, totun, assetjar Aversa en genièr de 1648. Encara en març d’aquel assetjèt Ariano.
L’armada espanhòla demorèt dirigida per Dòn Joan d’Àustria, e comencèt de levar una nòva armada per conquistar Nàpols. La republica napolitana comencèt tanben lèu de patir de problèmas entre Enric IId, lo cap militar, e Gennaro Annese, lo cap administratiu de Nàpols.
Lo 5 d’abril de 1648, l’armada napolitana, dirigida per Enric IId, sortiguèt de la vila per resistir a l’armada espanhòla que l’atacava. Los espanhòls, pasmens, la poguèron conquistar sens violéncia. Lo duc de Guisa foguèt arrestat e enviat a Madrid. Quand, dos meses après, una flòta francesa arribèt a Nàpols per assajar de la desliurar de la dominacion espanhòla, los sieus abitants se revoltèron pas pus, pr’amor que ja èran plan alassats de la guèrra. Lèu la flòta francesa se retirèt.
Los franceses encara tornèron desbarcar a Nàpols en agost de 1648 mas tanben foguèron vencuts per l’armada espanhòla. Gennaro Annese foguèt descapitat publicament aquel meteis an. Solament un an après, en 1649, lo pòble de Nàpols se tornèt revoltar mas alara abandonèt las armas lèu lèu. E lo reialme de Nàpols demorèt espanhòl fins a l’an 1714. Foguèt balhat als aliats s’aquestes juravan d’abandonar los catalans. E totes sabèm plan cossí finiguèt aquel episòdi.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.
