Al sègle VII abans lo Crist, lo rei assirian Assurbanipal fondèt çò que seriá la primièra bibliotèca de l’Istòria amb de milièrs de tauletas de fanga. Dins aquestas, i a de tèxtes de mitologia, d’astronomia, de medecina e de literatura e tanben la famosa Epopèa de Gilgamesh. E la vila causida per la bastir foguèt Ninive.
«Las salas de la bibliotèca èran plenas de tèxtes, qualques unes entièrs e d’autres trencats, pr’amor que lo tet èra tombat fa de sègles. N’i aviá de pichonas e d’autras grandas. De longas e de cortas. Los caractèrs cuneïfòrmes èran clars mas pichons», çò escriguèt Austen Henry Layard quand descobriguèt Ninive en 1853, car aviá trobat la celèbra bibliotèca del palais del rei Senaquerib (704-681 abans lo Crist), pairegrand d’Assurbanipal (668-630 abans lo Crist.), que fondèt encara una bibliotèca encara mai bèla dins un autre palais de Ninive.
Èran de tauletas de fanga escrichas amb l’escritura creada en Mesopotamia fa mai de 5000 ans. Los primièrs tèxtes serviguèron sonque per gerir l’administracion reiala. L’escritura cuneïfòrma arribariá pas abans de sègles apuèi. E alara se faguèt los primièrs tèxtes de literatura e las primièras bibliotècas.
Lo meteis Assurbanipal escriguèt qu’aviá començat d’aprene cossí èsser un saberut. E somiava de poder bastir la pus granda bibliotèca del Mond a Ninive.
Una bibliotèca gigantassa
Los tèxtes trapats èran dins los palaises nòrd e sud-oèst de Ninive mas tanben dins lo temple d’Ishtar, divessa de la guèrra e de l’amor, e de Nabu, dieu de l’escritura e de la sapiéncia. Foguèt aital que lo màger nombre de tèxtes del Mond venguèt una colleccion a Ninive.
Dins aquela bibliotèca, i aviá de tres grops de tèxtes diferents. Lo primièr son de tèxtes literaris e scientifics. Èran escriches en babilonian mas tanben en assirian e sumerian. Son lo nuclèu de la cultura mesopotamiana cuneïfòrma.
Lo segond grop son de tèxtes de devinacion, e lo tresen grop son de libres administratius. Uèi, i a mai de 10 000 tauletas de fanga d’aquelas menas al British Museum de Londres. Assurbanipal demandèt de libres de pertot per los poder copiar a Ninive. Se los podiá pas crompar, èran escriches dins de cera, mas pasmens subrevisquèron pas. E los que volián pas vendre los lors libres foguèron mandats en preson.
30 000 tròces de tauletas correspondon gaireben a 5000 tèxtes copiats. Totes èran ordenats dins de salas e de bon trobar. Qualques unes afirman qu’apertenián al rei del Mond, al rei d’Assiria Assurbanipal. Totes los tèxtes devián totjorn èsser estudiats davant un foncionari reial.
Segon cèrts cercaires, foguèt sonque la bibliotèca personala d’un rei que pensava qu’èra un dieu. Per d’autres, totun, foguèt una vertadièra bibliotèca professionala al servici de l’estat mas tanben del pòble dels saberuts. Dos tèxtes son plan importants per l’istòria de l’umanitat: l’Epopèa de Gilgamesh e lo Poèma de Babilònia de la Creacion.
Aital, la primièra bibliotèca de l’Istòria foguèt un simbòl de la civilizacion assiriana mas tanben de la memòria, de l’escritura e de la sapiéncia. E tot çò de daissèt confirma que foguèt un dels màgers nuclèus culturals de l’istòria recenta, e benlèu sonque pr’amor de la primièra bibliotèca de l’istòria del Mond, la bibliotèca de Ninive.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.
