LA NAISSENÇA D’ANDÒRRA (1278)

Christian Andreu
0
Aquesta setmana Andòrra celebrèt la Fèsta de la Maire de Dieu de Meritxell, çò es lo jorn nacional de l’estat pirenenc. Amb aquel remembre los andorrans vòlon tanben soslinhar quora naissèt Andòrra, que foguèt fondada un 8 de setembre de 1278. La basa istorica es la signatura del Tractat dels Pareatges entre l’evesque de la […]

LO PRIMIÈR PARGUE NACIONAL AFRICAN

Christian Andreu
0
L’istòria de l’enviromentalisme o ecologisme es pas longa. Ara fa justament 100 ans que foguèt creat lo primièr pargue nacional en Africa per protegir la siá fauna e flòra. Lo nom del pargue alara èra Pargue Nacional d’Albert. Totun, uèi es devessit en dos pargues nacionals de dos estats desparièrs; lo Pargue Nacional de Virunga, […]

AL TORN DE TOTANKAMON

Christian Andreu
0
Quand moriguèt pauc aprés dintrar al tombèl un membre de la còla d’arqueològs que i aviá al tombèl de Totankamon en 1922, Lord Carnarvon, s’espandiguèt que la siá mòrt aguèt coma causa una malediccion. Un jornal aviá publicat cèrts ieroglifs que se pensa qu’èran a la dintrada del tombèl de Totankamon: “qui dintra en aqueste […]

LA PRIMIÈRA BIBLIOTÈCA DE L’ISTÒRIA

Christian Andreu
0
Al sègle VII abans lo Crist, lo rei assirian Assurbanipal fondèt çò que seriá la primièra bibliotèca de l’Istòria amb de milièrs de tauletas de fanga. Dins aquestas, i a de tèxtes de mitologia, d’astronomia, de medecina e de literatura e tanben la famosa Epopèa de Gilgamesh. E la vila causida per la bastir foguèt […]

LA LEI DEIXONNE, UN ASSAG PERDUT ?

Christian Andreu
0
L’an 1951 foguèt passada la primièra lei a França que fasiá possible l’ensenhament de las lengas nomenadas “regionalas” e dels “dialèctes”. Foguèt coneguda coma lei Deixonne, perque foguèt organizat l’estudi de la comission creada pel Ministèri de l’Educacion Nacionala e presentat davant l’Assemblada Nacionala francesa pel deputat Maurice Deixonne (1904 – 1987). Amb una vision […]

L’ABAT GRÉGOIRE, CONTRA LAS LENGAS REGIONALAS

Christian Andreu
0
Un dels primièrs dilèmas qu’afrontèt la Revolucion Francesa foguèt la siuena posicion davant las lengas e las culturas regionalas. Qualques revolucionaris defendián una idèa mai “federalista”, amb un respècte cap a aquelas lengas (amb la publicacion multilingua de tota la legislacion revolucionària), del temps que d’autras opinions èran contràrias, amb la teoria que cresiá que […]

DEUS ESCLÒPS AUS PÈS

Christian Andreu
0
Los mamifèrs qu’an esclòps enlòc de harpas aus pès que son nommats ongulats. Que i a mei de 244 espècias d’ongulats a la planeta, e totas eras son ervibòras. Que i a dus grops màgers. Lo principau qu’ei lo deus artiodactiles, qu’an dinc a quate esclòps aus pès. Son artiodactiles los cèrvis, los bueus, los […]

CHINA PRODUTZ D’AIGA AMB DE SÒL LUNAR

Christian Andreu
0
L’exploracion scientifica espaciala a fach un grand pas pr’amor de la descobèrta de l’usatge del sòl lunar per poder crear d’aiga. Son estats los chineses qu’o an pogut far amb de sòl lunar portat sus la Tèrra en 2020. Per ansin, amb sonque de sòl lunar los cercaires poguèron tresmudar lo material en de grandas […]