L’istòria de l’enviromentalisme o ecologisme es pas longa. Ara fa justament 100 ans que foguèt creat lo primièr pargue nacional en Africa per protegir la siá fauna e flòra. Lo nom del pargue alara èra Pargue Nacional d’Albert. Totun, uèi es devessit en dos pargues nacionals de dos estats desparièrs; lo Pargue Nacional de Virunga, en Còngo, e lo Pargue Nacional de los Volcans, en Rwanda.
Aital, lo Pargue Nacional de Virunga, es situat uèi en Republica Democratica de Còngo e es considerat Patrimòni de l’Umanitat per l’UNESCO dempuèi l’an 1979. Uèi fa 100 ans que foguèt creat e s’espandís de las montanhas Virunga, en sud, fins a las montanhas Rwenzori, al nòrd de Còngo. Al costat del pargue i a lo Pargue Nacional de los Volcans, lo Pargue Nacional de Rwenzori e lo Pargue Nacional Reina Elisabeth. La siá longor es d’aperaquí 300 km e a un airal de 8.090 km2.
La naissença del pargue
Ara fa 100 annadas lo rei Albert Ir de Belgica declarèt lo Pargue Nacional d’Albert coma lo primièr pargue nacional african. La tòca èra poder protegir plan lo gorilla de montanha de las atacas de los braconaires e la caça illegala. Uèi es administrat per doas societats de conservacion de fauna e flòra, una de Còngo e l’autre britanica. Lo pargue s’espandiguèt puèi mai al nòrd, e pendent los 35 primièrs ans del pargue la caça illegala foguèt plan redusida pr’amor d’una granda seguretat. Totun, la pèsca e caça e explotacion del sòl per part de la populacion locala comencèron a provocar de mai en mai problèmas amb l’administracion del pargue.
En 1960 Còngo declarèt la siá independéncia e lo pargue comencèt a patir plan. En 1969, pasmens, lo president de Còngo, Mobutu, causiguèt lo protegir melhor e cambièt lo nom a Pargue Nacional de Virunga, per lo diferenciar de l’autra part del pargue, lo Pargue Nacional de los Volcans, ara, en Rwanda.
Fins a la decada de 1970 tot anèt plan. I aguèron d’inversions estrangièras per bastir de nòvas infraestructuras e formar los trabalhaires del pargue. Lo torisme cresquèt e arribavan aperaquí 6.500 toristas de biais annadièr. Pendent la decada de 1980 totun, Còngo patiguèt fòrça trebolums e los braconaires venguèron un problèma màger. Los que susvelhavan lo pargue (fòrça d’eles) foguèron assassinats e, fin finala, l’administracion del pargue perdèt lo contraròtle del meteis en 1996.
D’alavètz e fins a l’an 2000 lo pargue patiguèt una ondada gigantassa de migrants pertot que destrusiguèt e fòrça lo bòsc del pargue. En 2008, a mai, i dintrèron fòrça milicias armadas e semblava que i aviá pas pus de pargue nacional per la nauta destruccion del meteis. En 2013 la companhiá britanica petrolièra Soco International aguèt los dreches d’explotacion del 80% del pargue. Un vertadièr dangièr per la siá fauna e flòra pr’amor de la nauta biodiversitat de la meteissa; i a de gorillas de montanha, elefants de bòsc, chimpanzés, okapis, girafas, bufles e fòrça espècias d’ausèls endemicas. Al pargue tanben i demòra una populacion de pigmèus al Mont Hoyo.
Uèi l’administracion del Pargue Nacional de Virunga encara lucha a nivèl internacional per poder aver tornarmai lo contraròtle del pargue e poder arrestar l’explotacion petrolièra e sauvar la siá fauna e flòra, que son, encara uèi, unicas a nivèl mondial.
en Arièja demorarián encara fins a l’an 1628…
Un article de Christian Andreu*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.
Fotografia principala: Fanny Schertzer/CC
