Aquesta setmana Andòrra celebrèt la Fèsta de la Maire de Dieu de Meritxell, çò es lo jorn nacional de l’estat pirenenc. Amb aquel remembre los andorrans vòlon tanben soslinhar quora naissèt Andòrra, que foguèt fondada un 8 de setembre de 1278. La basa istorica es la signatura del Tractat dels Pareatges entre l’evesque de la Sèu d’Urgèl, Pèire d’Urtx e lo comte de Fois, Rogièr Bernard III a Lhèida e qu’entraïnèt la naissença d’Andòrra coma nacion pirenenca.
Aital, en mai de la fèsta, los andorrans volguèron rebrembar aquela signatura, que confirmèt la limita del poder d’ambedós senhors feudals. Lo Tractat tanben es un listat dels dreches e obligacions de los andorrans a l’ora de pagar las talhas mas tanben se arribava una guèrra.
Los nòbles que signèron lo Tractat dels Pareatges confirmèron qu’Andòrra seriá dirigida politicament per lo comte de Fois e l’evesque de la Seu d’Urgèl. L’evesque de la Seu d’Urgèl en 1278 èra Pèire d’Urtx, que foguèt tanben lo primièr coprince fins a l’an 1293. Filh de familha nòbla foguèt causit coma evesque d’aquela vila catalana en 1269 e ajudèt plan a conservar la catedrala d’aquela vila. Pasmens, aguèt fòrça problèmas amb lo comte de Fois, Rogièr Bernat III.
La darrièra guèrra
En 1277 lo comte de Fois, Rogièr Bernat III, ataquèt lo castèl de Pla de Sant Tirs amb mai de 1.000 cavalièrs e 10.000 òmes d’infantariá. La siá tòca èra conquistar la Seu d’Urgèl. Totun, abans de l’arribada d’aquela gigantassa armada a la vila, l’evesque de la meteissa, Pèire d’Urtx, prepausèt signar la patz. Pasmens, las atacas dels occitans contunhèron pr’amor qu’assautèron tanben las glèisas d’Alàs, Ortedó, Ges e Vilva.
Foguèt après aquò qu’occitans e catalans signèron lo primièr pareatge o patz a Lhèida lo 8 de setembre de 1278. Amb aquel acòrd Andòrra venguèt una nacion unica malgrat que amb dos senhors sobeirans. Lo fach, totun, balhèt divèrses sègles de patz al país pirenenc.
Cal rebrembar que Bernat Rogièr III de Fois aviá atacat Andòrra e lo comtat d’Urgèl pr’amor que pauc abans, lo rei de França aviá atacat Fois. E calguèt se declarar vassal del rei francés en 1275. Pasmens en 1276 ataquèt Navarra e poguèt aital tornar recevre los sieus castèls e tèrras, jos contraròtle temporal del rei francés. En mai d’aquò, causiguèt atacar Andòrra amb la guèrra o amb la patz qu’arribèt en 1278 e que balhariá la naissença d’un pichon estat de lenga catalana qu’encara uèi es lo joièl dels Pireneùs; Andòrra.
La Redaccion
Fotografia principala: Simon Joan/CC
