Home Tag "Vida"

CRONIQUES DERA VIDA VEGETAU (VII) ER INTERNET DETH BÒSC

Christian Andreu
0
Dejós deth solèr, en bòsc, i a ua activitat intensa qu’enquia non hè guaire ère totaument desconeishuda pera sciéncia. Tota era vida auiem vist es arbes e plantes coma competidors solitàris. Totes es plantes lutaven amassa pera lutz e era neuridura. Totun, era realitat ei fòrça mès complèxa, pr’amor qu’es arbes non son individús isolats, […]

ETH MON ACTUAU (II) ETH NEISHEMENT D’UA NAUA SUPERPOTÉNCIA

CRONIQUES DERA VIDA VEGETAU (VI) : ETH TACTE E ETH MOVEMENT

Christian Andreu
0
Soent auem era impression qu’eth movement ei ua caracteristica animau e qu’eth mon des vegetaus ei un mon estatic. Açò non ei atau pr’amor qu’es plantes se mòuen de manèra permanenta. Eth sòn ritme, totun, depen deth Solei e açò provòque que sigue fòrça lent. E pr’açò pensam que non i a movement. Mès eth […]

ETH MON ACTUAU (II) ETH NEISHEMENT D’UA NAUA SUPERPOTÉNCIA

CRONIQUES DERA VIDA VEGETAU (IV) ES HUÈLHES

Christian Andreu
0
Un biais de descríuer ua huèlha ei díder qu’ei ua fabrica quimica de nauta precision e tanben autosufisenta. La sua mission ei simpla mès tanben un shinhau complèxa pr’amor que li cau capturar fotons de lutz e crear matèria. E tostemp i a una problèma fòrça delicat; auer un equilibri entre eth benefici (guanhar energia) […]

ETH MON ACTUAU (II) ETH NEISHEMENT D’UA NAUA SUPERPOTÉNCIA

LA RECERCA DEL MOLIBDÈN

Christian Andreu
0
Nòus estudis confirman que los primièrs organismes vius que i aguèt a la planeta bastiguèron la siá quimia al torn del molibdèn. Aquò se passèt ara fa mai de 3.4 miliards d’ans quand los micròbis dependián del molibdèn (pla rar a l’epòca) e encara experimentèron amb lo tungstèn. La descobèrta poiriá cambiar la vision qu’avèm […]

TAIWAN, L’ILLA POLIDA

CRONIQUES DERA VIDA VEGETAU (II): ETH CIMENT BIOLOGIC

Christian Andreu
0
Hè apuprètz 400 milions d’annades, eth paisatge terrèstre semblaue estranh e fòrça baish. Es plantes ja auien gessut en dehòra dera aigua mès encara demorauen orizontaus. Nat esqueleta podie sostier-les. Eth mon vegetau ère solament ua tapís verd de bèri uns centimètres de nautada e pro. Mès lèu es plantes trapèren ua solucion: era lignina.  […]

ETH MON ACTUAU (II) ETH NEISHEMENT D’UA NAUA SUPERPOTÉNCIA

CRONIQUES DERA VIDA VEGETAU (I) : ERA BUA VERDA

Christian Andreu
0
Hè 3,5 miliards d’annades, era Tèrra ère un lòc plen d’erupcions volcaniques jos un cèu iranja de metan e dioxid de carbòni. Non i auie oxigèn. Era vida existie, mès ère fòrça limitada a solament bèri uns microorganismes que suberviuien ena escuretat des oceans, que se neurien  dera energia termica des henedures idrotermaus o en […]

ETH MON ACTUAU (II) ETH NEISHEMENT D’UA NAUA SUPERPOTÉNCIA

LOS PROTOTAXITES, UNA BRANCA DESCONEGUDA DE LA VIDA

Christian Andreu
0
Ara fa 165 ans elos cercaires començèron a discutir com classificar los prototaxites, d’organismes amb formas dsparièras mas totjorn amb una forma de columna, que foguèt majoritàri en la planeta ara fa mai de 400 milions d’annadas. Alara podián arribar plan als 9 mètres de nautada e contrarotlèron lo mond abans de l’arribada dels arbres. Ara, […]

CRONIQUES DERA VIDA VEGETAU (VII) ER INTERNET DETH BÒSC