Home Tag "Aranés"

CRONIQUES DERA VIDA VEGETAU (I) : ERA BUA VERDA

Christian Andreu
0
Hè 3,5 miliards d’annades, era Tèrra ère un lòc plen d’erupcions volcaniques jos un cèu iranja de metan e dioxid de carbòni. Non i auie oxigèn. Era vida existie, mès ère fòrça limitada a solament bèri uns microorganismes que suberviuien ena escuretat des oceans, que se neurien  dera energia termica des henedures idrotermaus o en […]

ANNA KARENINA DE TOLSTOI, EN VERSION ARANESA

AN DESCORBIT DUES PLANETES DAMB DIA E NET TOSTEMP ATH CÒP

Christian Andreu
0
Eth telescòpi James Webb descorbic dues planetes rocalhoses sens d’aire e damb diferéncies brutaus entre eth dia e era net qu’arriben a qüestionar era abilitat des sistèmes solars mès comuns de nòsta galàxia. Eth descorbiment siguec hèt per cercaires dera Universitat de Berna e Genèva. Eth descorbiment arribèc dera man de tecnologia com es infrarojes […]

ANNA KARENINA DE TOLSTOI, EN VERSION ARANESA

UN MON GELAT

Christian Andreu
0
Hè solament dus milions d’annades era geografia dera planeta ère fòrça diferenta dera actuau pr’amor deth gèu. Era Tèrra a coneishut tostemp cambis climatics radicaus. E i auèren epòques caudes mès tanben d’autes heiredes. E aguesti cambis climatics auèren conseqüéncies importantes entara fauna e flòra de tot eth mon. Hè dus milions d’annades ei quan […]

ANNA KARENINA DE TOLSTOI, EN VERSION ARANESA

EI DESCORBIT UN HORAT NERE SUPERMASSIU QUE S’ESCANDÍS A UA VELOCITAT EIMPOSSIBLA

Christian Andreu
0
Ua còla de cercaires internacionau identifiquèc un nau fenomèn que poirie hèr cambiar es modèus actuaus sus era evolucion des horats neri supermassiui. Er objècte estudiat ei a 10.000 milions d’annades lutz de nosati e auec força mens lutz es dues darrères decades, çò qu’ei fòrça pòc abituau. Atau, e maugrat que dues decades non […]

ANNA KARENINA DE TOLSTOI, EN VERSION ARANESA

UA ORIGINA DESPARIÈRA ?

Christian Andreu
0
Era confirmacion deth descorbiment d’ua naua espècia ominina mòstre ua diuersitat plan màger de primats pendent eth Miocèu e cambie eth nuclèu dera evolucion d’aguest grop animau ath Mediterranèu oriental. Pr’amor que, durant decades, era origina des nòsti ancessors mès luenhans siguec tostemp Africa orientau. Siguec en païsi coma Kenia o Oganda on sigueren trapadi […]

ANNA KARENINA DE TOLSTOI, EN VERSION ARANESA

UN BÒSC DAMB 300 MILIONS D’ANNADES

Christian Andreu
0
Scientifics chineses an descorbit una bòsc tropicau qu’a mès de 300 milions d’annades d’edat e que demorèc plan conservat pr’amor d’ua capa de cendre volcanic. Eth descorbiment aufrís ua escadença unica entà poder estudiar es ancians ecosistèmes deth Permian. Er estudi des cercaires siguec publicat ena revista internacionau Proceedings of the National Academy of Sciences e […]

ANNA KARENINA DE TOLSTOI, EN VERSION ARANESA