ER UNIVÈRS POIRIE AUER UN HORAT NERE COMA ORIGINA

Ua naua teoria dauric ua nau discussion ena comunautat scientifica mondiau : e se er Univèrs siguèsse era consecuéncia d’un horat nere e eth celèbre Big Bang, acceptat enquiara per toti, no siguèsse reuau? Aguesta teoria, qu’ara ei solament ua ipotèsi e pro (pr’amor que non i an pròves) ei era qu’an lençat ua còla de cercaires dera Universitat de Portsmouth. Er estudi siguec publicat ena revista online internacionau Physical Review D.

Non cau díder qu’eth modèl deth Big Bang ei eth que definís aué era origina der Univèrs hè 13,8 mliiards d’annades. Era causa ne serie ua singularitat, que provoquèc er espandiment der Univèrs en espaci e temps. Aguesta teoria siguec prepausada ja en 1964 pr’amor que siguèren descorbides diuèrses senhaus fossils en Univèrs d’aquera alunhada epòca.

Mès i a un problèma, era singularitat deth còr deth Big Bang non accepte es leis dera fisica. Ei un airau escur on non totes es ecuacions matematiques pòden auer sens. Pr’amor d’açò, ua còla scientifica dirigida per Enrique Gaztañaga, dera Universitat de Portsmouth, en Anglatèrra,  prepausèc non hè guaire qu’eth Big Bang poirie auer estat ua transicion o renaishement der Univèrs dempús dempús der en.honsament deth madeish.

Ua teoria radicau

Aguesta naua teoria prepause un scenàri simpel mès tanben radicau. En un Univèrs pairau i auie un horat nere que non s’en·honsèc cap a ua singularitat mès s’espandic cap a un nau Univèrs, er Univèrs actuau. Eth concèpte ei dificil de compréner pr’amor qu’ei ua mescla de relatiuitat generau mesclada damb es principis de mecanica quantica : un horat nere poirie èster dempús de s’en·honsar un pònt cap a un nau espaci-temps.

Aguest modèl a coma nom Univèrs de Horat Nere e permet evitar eth Big bang en tot conservar era idèa der espandiment deth sòn començament. Mès tanben daurís era pòrta a un cosmos ciclic on neishen tostemp univèrsi naui e d’auti acaben de manèra infinita. Segontes es cercaires, d’aguesta naua prepausta permet hèr prediccions estables.

ARRAKIHS ei un projècte dera ESA qu’estudie es estructures damb pòca lutz enes galàxies. Açò vò díder que tanben cerque era estructura globau der Univèrs. Damb aguest projècte es cercaires vòlen trapar signatures en Univèrs que poirien confirmar aguest modèl neishut d’un horat nere. Ei açò possible ?

Maugrat qu’encara non se pòt díder òc o non, es naues idèes son tostemp bones entar auanç dera sciéncia umana. Trinquen damb modèls vielhs e ajuden a compréner er Univèrs.  Açò que díden ara aguesti cercaires poirie èster reuau o non. Mès obligue es auti scientifics a dar naues pròves de modèls anteriors. Ei atau com auance era sciéncia. Carl Sagan ja didec hè fòrça temps qu’èm povasi d’esteles que non saben se perqué ac son.

Era teoria deth Big Bang tanben siguec considerada ua idèa hòla durant es prumères annades. Poirie èster donques que i auèsse auut un Univèrs paire ? E qu’er Univèrs ei ua cadia d’eveniments ciclics infinits ? Açò solament ac poirán confirmar en futur es cercaires damb potenti telescòpis. Se era prepausta non ei vertadèra ei egau pr’amor qu’atau se pòt compréner melhor eth nòste Univèrs.

Era Redaccion

Fotografia principau: Jim Trodel/CC.