LO MICROPLASTIC POIRIÁ PROVOCAR ALZHEIMER E PARKINSON

Christian Andreu
0
Ongan foguèt descobèrt que las particulas microscopicas de plastic que consumissèm sens o saber pòdon desencadenar d’inflamacions cerebralas e damatges ligats a l’Alzheimer e al Parkinson. Çò que representa un grèu dangièr per la santat dels umans. Aital, recèrcas novèlas suggerisson que los microplastics —uèi plan presents als aliments, l’aiga e quitament la povera domestica— […]

CRONIQUES DERA VIDA VEGETAU (II): ETH CIMENT BIOLOGIC

Christian Andreu
0
Hè apuprètz 400 milions d’annades, eth paisatge terrèstre semblaue estranh e fòrça baish. Es plantes ja auien gessut en dehòra dera aigua mès encara demorauen orizontaus. Nat esqueleta podie sostier-les. Eth mon vegetau ère solament ua tapís verd de bèri uns centimètres de nautada e pro. Mès lèu es plantes trapèren ua solucion: era lignina.  […]

HOR-AHA, L’ÒME QUE BASTIGUÈT EGIPTE

Christian Andreu
0
Pendent la fin del quatren millenari abans la nòstra era, lo flume Nil foguèt testimòni del primièr estat centralizat de la planeta. Pendent de sègles, lo territòri foguèt devesit entre lo Naut Egipte, al sud e de tradicion pastorala ; e lo Bas Egipte, al nòrd, un delta dobèrt sus de rotas comercialas. Aquela fractura […]

L’EBOLA EN CONGO

Christian Andreu
0
La santat publica es, uèi lo jorn, en risc, pr’amor d’una crisi complèxa e dangierosa, benlèu la pus dangierosa dempuèi la pandemia de la COVID 19. En Congo i a l’epicentre de l’espandiment del virus Ebola  que ja provoquèt l’alarma generala de l’OMS. Es lo dètz-e-seten cop en l’istòria d’aqueste país centreafrican que i a […]

UN MON JA PERDUT (I)

Christian Andreu
0
Era vida neishec ena Tèrra ara hè 3,8 miliards d’annades. Es prumèrs organismes viui sigueren plan simples e demorauen enes oceans. Sonque dempús sigueren colonizadi es continents. Mès tard encara era vida tanben conquistèc es cèus. En aquera epòca es diferentes espècies comencèren a colonizar toti es ecosistèmes e vieren mès diuèrsi. Un des grops […]

LA GUÈRRA NEGRA DE TASMANIA (1825-1832)

Christian Andreu
0
Sovent, los europèus parlan de la conquista e del colonialisme de las poténcias europèas en America. Se pòt arribar de conéisser cèrtas guèrras contra los indigènas americans que finiguèron en tragèdias. Mas se parla pas gaire d’autres continents que poguèron patir tant o mai de damatge de part dels europèus. Un d’aqueles cases es la […]

VOYAGER 1; MENS E MENS ENERGIA TÀ SUBERVÍUER

Christian Andreu
0
 Era NASA vò desactivar era nau Voyager 1 (qu’a 49 ans) entà mantier-la viua. Atau, era NASA ei a man d’apagar ua nau de lèu 50 annades entà poder subervíuer mès temps en espaci prigond. Era nau espaciau a ua fauta critica d’energia, e açò ei çò que force era NASA a hèr sacrificis entà […]